Ze weet meer dan de ambtenaren

Wat als de PvdA bij de vorige formatie het ministerie van Defensie had gekregen? Was Angelien Eijsink dan minister geweest?

De eerste debatten tussen de defensiewoordvoerders in de Tweede Kamer en de toen nog niet zo ingewerkte VVD-minister Jeanine Hennis-Plasschaert riepen die vraag wel op, vertelt collega-Kamerlid Jasper van Dijk (SP). „Angelien weet gewoon álles. Ze kent elk schroefje van de JSF, elk wapen, elk onderdeel van het materieel. Je zag Hennis echt kijken: moet ik híer antwoord op hebben!?”

Angelien Eijsink (54) zit al bijna twaalf jaar in de Tweede Kamer voor de PvdA. Ze staat in de toptien van langstzittende Kamerleden en ‘doet’ vandaag de begroting van het ministerie van Defensie.

Hoewel Eijsink geen defensieachtergrond had – „niet méér dan dat mijn broers met een plunjezak thuiskwamen in hun dienstjaren” – kwam de portefeuille na haar aantreden als Kamerlid direct haar kant op. Frans Timmermans, één plek onder haar op de kandidatenlijst, ‘deed’ in 2003 het materiële deel van Defensie. Zij kreeg de personele kant. Ze ging op stage: vijf dagen in een onderzeeër, een week op de Koninklijke Militaire Academie, in gesprek met veteranen.

Je moet als volksvertegenwoordiger weten waar je over praat, vindt Eijsink. Klinkt als een open deur, maar is relevant omdat Defensie volgens haar uiteindelijk over de veiligheid en het leven van mensen gaat: „Hen uitzenden op militaire missies brengt met zich mee dat de parlementaire controle op het materieel en de trainingen zo goed en precies mogelijk moet zijn.”

Dat is amper veranderd nu de PvdA in de coalitie zit, ziet collega Wassila Hachchi (D66): „Angelien neemt die controletaak nog steeds heel serieus. Volgens mij weet ze meer dan de ambtenaren op Defensie.”

Eijsink kwam ook bekend te staan als ‘mrs JSF’, naar het gevechtsvliegtuig dat haar partij eerst wel, toen niet, en toen weer wél wilde kopen – omdat het was afgesproken met de VVD in het regeerakkoord. Zelf vindt ze die beeldvorming onzin: „Kom op, Defensie is zoveel méér dan alleen een vliegtuig.”

In de PvdA-fractie valt te horen dat ze het wel degelijk moeilijk met het besluit heeft gehad. Vooral omdat Eijsink zelf zó goed op de hoogte was dat ze niet meer kon kiezen tussen voor of tegen. Misschien is dat mede antwoord op de vraag waarom ze in 2012 toch niet op het lijstje voor een ministerschap stond: in die functie moet je politieke keuzes kunnen maken en ervoor stáán. Jammer was ook, zegt SP’er Van Dijk, dat Eijsink in het debat niet kon toegeven dat de politieke keuze over haar hoofd was genomen. „Ze kreeg het níét over haar lippen.”