Gemeenten die vluchtelingen opvangen: COA handelt te haastig

De IJsselhallen, een opvanglocatie voor asielzoekers. Foto ANP/ Vincent Jannink

Burgemeesters en wethouders die extra vluchtelingen opvangen verwijten het Centraal Orgaan opvang asielzoekers (COA) een “overvaltactiek”. De haast zit zorgvuldigheid in de weg, zeggen ze, ondermijnt het draagvlak in hun gemeente en leidt als ze niet oppassen tot “onbehoorlijk bestuur”.

Ruim dertig gemeenten hebben de COA inmiddels opvangplek toegezegd voor ruim 15.000 vluchtelingen, blijkt uit onderzoek van deze krant. Dat gebeurde “met stoom en kokend water” en in meerdere gevallen onder druk van een telefoontje van verantwoordelijk staatssecretaris Fred Teeven (Justitie, VVD) zelf.

B en W van Midden-Drenthe gingen akkoord met de opvang van 1.400 vluchtelingen zonder dat bewoners en gemeenteraad waren geïnformeerd en terwijl dat in strijd was met het bestemmingsplan. Burgemeester Joost van Oostrum van Berkelland weigerde zo’n sneltreinvaart. “We moeten de buurt meekrijgen.” Draagvlak onder de bevolking is sneller afgebroken dan gewonnen.

Voorwaarden

Als reactie op de werkwijze van het COA stellen de zestig gemeenten, verenigd in koepelorganisatie LOGO, voortaan expliciete voorwaarden aan vluchtelingenopvang. Het zijn afspraken op het gebied van vervoer, onderwijs, zorg en publieke voorzieningen. Ook vragen ze om wederdiensten.

En die wensen willigt het COA in, blijkt uit afgesloten bestuursovereenkomsten. In ruil voor vluchtelingenopvang betaalt het COA in Hoogeveen mee aan de reconstructie van een kruispunt. In Den Helder wordt bijgedragen aan een voetpad en stoplichten. En elders komt geld beschikbaar voor hekken, een buurtconciërge, een zebrapad en lantaarnpalen ter waarde van 1.000 euro per stuk.

Anders ligt dat met de extra politieagenten die burgemeesters vragen. “Daar gaan wij niet over”, reageert COA-woordvoerder Robert Ploeg van regio midden-zuid. “Extra politie-inzet kunnen wij niet toezeggen.” Ook niet aan ’s-Gravendeel, dat vreest voor aanhangers van de extreemrechtse organisatie Voorpost. Zij gooiden een vuurwerkbom op een voorlichtingsbijeenkomst en hebben aangekondigd geen asielzoekers te dulden.

Onbehoorlijk bestuur

Intussen beschuldigen omwonenden van geplande opvang in Eindhoven de gemeente van “onbehoorlijk bestuur”. Vanmiddag doet de voorzieningenrechter uitspraak. In augustus gingen omwonenden in Breda al naar de rechter. Daar worden in de leegstaande koepelgevangenis nu zo’n 230 vluchtelingen gehuisvest. Maar die omwonenden vingen bot. De opvang was niet in strijd met het bestemmingsplan, oordeelde de rechter. Evenmin loopt het monument gevaar door verbouwing.

Update 13.50 uur: Het besluit een asielzoekerscentrum te vestigen in een verzorgingshuis in Eindhoven is dan wel onzorgvuldig en overhaast geweest, maar de vluchtelingen kunnen voorlopig tóch komen, omdat de behoefte aan opvang groot is. Dat heeft de voorzieningenrechter geoordeeld.

Overigens willen de gemeenten graag bijdragen aan de opvang van vluchtelingen. Extra opvang is nodig: 15.000 asielzoekers waren dit jaar verwacht, maar er zijn al 24.571 aanvragen gedaan. Het COA nam inmiddels 20 nieuwe opvangplekken in gebruik en breidde er vijf uit.

Lees vanmiddag meer in NRC Handelsblad: Zeg maar eens nee tegen Fred Teeven.