Ook in Zeeland wordt Chinees gesproken

Internet heeft ook het businessmodel van kleine veilinghuizen op z’n kop gezet. Hoe Aziaten de weg naar Middelburg vonden.

Ivoren Lega-masker, 15 cm hoog. Nov. 2014 bij De Zwaan aangeboden voor 15.000-20.000 euro, verkocht voor 385.500 euro.

Bij veilinghuis De Zwaan in Amsterdam deed zich vorige week een enorme verrassing voor. Een klein ivoren maskertje uit Congo, dat werd aangeboden tussen de pendules, de rotan serrefauteuils en de zilveren poederdozen van veertig euro, ging voor liefst 385.500 euro van de hand, het twintigvoudige van de hoogste richtprijs. Voor De Zwaan een ongekende opbrengst. In het guldentijdperk hamerde het kleine veilinghuis ooit een Amsterdams staand horloge af voor omgerekend 110.000 euro, hoger was het tot afgelopen dinsdag nooit gekomen.

In de aanloop naar de veiling proefde general manager Julia de Jong al de opwinding onder verzamelaars en handelaren. Tot uit Zuid-Afrika hadden zich bieders voor de veiling aangemeld. En nooit eerder had het bijna 200 jaar oude veilinghuis zes telefoonlijnen nodig gehad om bieders uit België, Frankrijk en de Verenigde Staten van dienst te kunnen zijn.

Deze uitschieter staat niet op zichzelf. In Middelburg en Rotterdam, bij respectievelijk het Zeeuws Veilinghuis en het Vendu Notarishuis, hebben Aziatische collectioneurs de prijzen voor schilderkunst uit het vooroorlogs Indonesië en Aziatische kunstvoorwerpen recentelijk naar recordhoogten opgedreven, met een opbrengst van 720.000 euro voor een klein schilderij van Willem Hofker bij het Zeeuws Veilinghuis vorig jaar als voorlopig hoogtepunt.

Steeds duidelijker wordt hoe internet het traditionele businessmodel van het veilingwezen ook in de lagere regionen op zijn kop zet. Niet langer profiteren alleen de grote veilinghuizen van ‘e-catalogues’ en online biedvoorzieningen, ook voor de venduhuizen in het middensegment is de wereld de afgelopen jaren steeds kleiner geworden.

Drie jaar geleden introduceerden het Zeeuws Veilinghuis en het Notarishuis in Rotterdam de mogelijkheid om online te bieden, bij De Zwaan kan dat sinds anderhalf jaar. Een innovatie met grote gevolgen. Letterlijk van over de hele wereld dienden zich nieuwe klanten aan, de omzetten ging omhoog en extra dienstverlening werd noodzakelijk. In combinatie met het verdwijnen van Sotheby’s en het nieuwe beleid bij Christie’s, dat zich sinds een jaar in Nederland beperkt tot het veilen van beeldende kunst, besloten de kleine veilinghuizen zich ook te gaan specialiseren.

Zo profileerde het Zeeuws Veilinghuis zich in korte tijd als marktleider op het gebied van Aziatische kunst- en gebruiksvoorwerpen. Dat zorgde voor zo’n toestroom aan Aziatische klanten dat het veilinghuis sinds vorige maand de catalogi in het Engels publiceert. Op kijkdagen en bij veilingen lopen in Middelburg tegenwoordig twee Chinese tolken rond, een initiatief dat het Notarishuis ook overweegt.

Kennis van vreemde talen is iets waar bij De Zwaan nog in moet worden geïnvesteerd, zegt Julia de Jong. De oud-medewerker van Christie’s bleek vorige week de enige het Amsterdamse veilinghuis te zijn die snel in het Frans kan tellen. „Bij de verkoop van het maskertje sprak ik in drie telefoons tegelijk”

De Zwaan noemt zich sinds vorige week marktleider op het terrein van de tribale kunsten. Iets waar specialist Michiel Boerma zich jarenlang voor heeft ingespannen. Toen een Belgische verzamelaar het Lega-maskertje inbracht, had Boerma direct het gevoel iets bijzonders in handen te hebben. In Brussel en Parijs liet hij het masker aan handelaren en grote verzamelaars zien. „Toen kreeg ik de bevestiging dat het om een meesterwerk ging.”

De Zwaan adverteerde voor het masker in twee internationale vakbladen voor de kunsthandel. Ook liet het veilinghuis de kijkdagen samenvallen met de drukbezochte Tribal Art Fair in de hoofdstad. Boerma: „Vertrouwen winnen, het is een lang proces. Dit succes zet ons internationaal op de kaart. Hopelijk helpt het ons ook om vaker goede stukken te verwerven.” Vorige week meldde zich al meteen een verzamelaar die zei een vergelijkbaar Lega-masker te willen verkopen. Begin december zal De Zwaan voor het eerst ook een speciale taxatiedag voor tribale kunst houden.

Het Notarishuis in Rotterdam gaat vanaf volgende maand designveilingen houden, nog zo’n nichemarkt die Christie’s heeft losgelaten. Bij kwalitatief goede stukken, zegt directeur Arne Bonsaksen, kunnen de kleine veilinghuizen zelfs betere resultaten boeken dan de grote veilinghuizen in Londen Parijs. „Als genoeg buitenlandse verzamelaars denken een vondst te hebben gedaan, kunnen bij de veiling emoties een rol gaan spelen.”

Christie’s-directeur Jop Ubbens noemt dat het voordeel van de „psychologische isolatie”. „Een object dat totaal uit context wordt aangeboden, kan soms exceptioneel veel opbrengen. Ik kan het niet bewijzen, maar het zou me verbazen als het maskertje van De Zwaan op een grote veiling in Parijs net zoveel had opgebracht.”

Boerma van De Zwaan onderschrijft dat het ‘vinden’ van goede stukken bij kleinere veilinghuizen een psychologische effect kan hebben op potentiële kopers. Maar of dat ook gold bij het Lega-maskertje trekt hij in twijfel. „Ik heb het aan zoveel verzamelaars laten zien. Direct na de veiling zei de koper tegen me dat we veel te goed ons best hadden gedaan.”