Moeilijke collega? Ga op cursus

Met een beetje pech zit je de hele dag tussen onuitstaanbare collega’s. Gelukkig is er de cursus ‘omgaan met moeilijke mensen’.

Illustratie Aart-Jan Venema

Richard van Houten (47), docent van de workshop ‘Samenwerken met moeilijke mensen’, beent het klaslokaal door. Hij gebaart druk, spreekt geaffecteerd en blijft de cursist die hij naar voren had geroepen indringend aankijken. „Lijk ik zo op je baas?” vraagt hij dan. Handen in de zij, ernstige blik. Marieke (35, HR-manager op een rentmeesterskantoor in Nijmegen) vindt van wel. Ze knikt stilletjes. Nu is zij aan de beurt, zegt Van Houten waarna hij meteen weer in zijn rol schiet.

Marieke hakkelt, wiebelt onrustig van de ene op de andere voet. „Ik, eh, zou willen dat u ook eens naar mij luistert.” Van Houten: „Wat? Ik werk hier al dertig jaar. Je denkt toch niet dat je het beter weet dan ik?” Marieke verschiet van kleur. Nee, natuurlijk niet, fluistert ze. Van Houten, tegen de klas: „Welk type is Mariekes baas?”

Geblader door de glimmende multomappen die ze uitgedeeld hebben kregen, overleg met de buren. Het goede antwoord: type één. Kenmerken: dominant, intimiderend, arrogant. De 35 leerlingen van Van Houten – zowel directieleden als werknemers op lager niveau – schrijven mee.

Elke week een cursus te vinden

Het aanbod zelfhulpcursussen in kantoorproblematiek is ruim. Een paar voorbeelden van de laatste tijd: een workshop ‘Uitstelgedrag’ en een workshop ‘Intuïtief Ondernemen’. Verder waren er dit jaar cursussen ‘Leugendetectie’ (‘Spot de liegende sollicitant!’), ‘Turbosecretaresse’ en konden er trucs voor neurolinguïstisch programmeren worden geleerd. En zakenvrouwen konden naar het cursusweekend ‘How to be a business woman’ – verzorgd door twee Zuidasdames. De kosten: tussen de 300 en 700 euro per cursusdag. Die van vandaag: 595 euro.

Maar dan weten de cursisten na de zeven uur durende training precíés hoe ze moeten omgaan met hun lastige collega’s. Volgens Van Houten dan, die er de ondertitel ‘Reken af met lastpakken!’ bij bedacht. Leuk voor op de folder.

Klonk goed, vond Chris van den Boogert (34). Hij geeft leiding aan een ‘team vol lastige mensen’. Ingenieurs die over veel meer inhoudelijke kennis beschikken dan hijzelf en weinig oog hebben voor de organisatie. Hoog tijd voor advies van Van Houten. Die vindt dat moeilijke collega’s de boel ophouden. „Ze zorgen voor ineffectiviteit. Daarom moet je ze aanpakken. Negeren kan niet.”

De cursusleider begon zijn trainingen in 2007, nadat hij zijn baan in de sales en marketing had opgezegd. En hij kon het in zijn loopbaan niet altijd even goed vinden met zijn collega’s en klanten. Liet zich intimideren bijvoorbeeld. „Gaf ik opeens allerlei kortingen weg. Gewoon, omdat ik ze niet goed kon bespelen.”

Van Houten wijst op zijn beamerscherm. Een schema met vier types. Nummer één hebben ze zojuist behandeld: Mariekes baas. „Voor de tweetjes moet je oppassen. Die zijn meegaand en sociaal. Beloven van alles, maar doen waar ze zelf zin in hebben.” De types drie zijn vakidioten, zegt Van Houten. Die beroepen zich constant op hun kennis – waar collega’s onzeker van worden. „En met types vier kun je prima samenwerken, al twijfelen ze continu.”

Provoceer je collega

Goed. Maar hoe ga je met ze om? Provocéér ze, zegt Van Houten. Hij gaat wijdbeens voor de flipover staan, vraagt Van den Boogert naar voren. Die moet zijn werknemers – „typische types drie, natuurlijk” – allereerst complimenteren met hun kennis, zegt Van Houten. „En dan verras je ze met een nóg ingewikkelder verhaal.” Aarzelend geknik bij Van den Boogert. Van Houten doet hem de ‘high power pose’ voor. Rechtop, trotse blik.

Meer tips: loop rond terwijl je telefoneert met een type één of drie voor een krachtiger stemgeluid. En wanneer je type drie met haar overdreven detailkennis niet meer volgt, zeg je: Wácht, wácht. Laten we het hier morgen over hebben. Uurtje of vier? Van Houten knipoogt: „Zo heb je jezelf voorbereidingstijd gegeven. Kun je je nog wat inlezen.” Hij geeft toe dat er wel wat acteerkunsten voor de uitvoering van zijn trucs nodig zijn.

Marieke kijkt Van Houten glazig aan. Ze heeft hem zojuist moeten beloven ‘op te staan tegen haar baas’. Ze gaat het morgen proberen, echt. Of overmorgen. En als dit nu allemaal niet werkt? Een zeldzame stilte van Van Houten. „Dan ben je zélf waarschijnlijk de moeilijke collega.”