De middelbare actrice als monster, diva of kloon

Oudere actrices hebben het zwaar in Hollywood, bleek onlangs nog uit het rumoer rond Renée Zellwegers cosmetische ingrepen. Dat was al zo bij klassieker Sunset Blvd., door het Eye Filmmuseum uitgebracht.

Sunset Boulevard (1950)

Gloria Swanson, toen 51 jaar oud en een verbleekte ster van de stille film, slikte haar trots in voor de rol van Norma Desmond, een ex-diva die in haar muffe, schemerige villa omringd is door vergane glorie – haar trouwe butler laat haar in de waan dat ze nog fans heeft. Het eindigt in waanzin en moord: in deze klassieker van Billy Wilder werd de middelbare actrice een pathetisch monster.

All About Eve (1950)

Bij de Oscars verloor Swanson evenwel van Betty Davis, toen 42, als Broadwaydiva Margot Channing in een sprookje met Sneeuwwitje als de heks. Channing („fasten your seatbelts, it’s going to be a bumpy night”) neemt Eve in dienst, een schijnbaar brave fan die haar zijdezacht manipulerend van de troon stoot. Channing accepteert cynisch en melancholiek de cyclus van jeugd en verval.

Maps to the Stars (2014)

Cannes had dit jaar twee films in competitie over actrices die met hun leeftijd worstelen: he thema leeft weer. Julianne Moore (53) speelt Havana, die vilein manipuleert voor haar comebackrol. Zij is een narcistisch monster, verslaafd aan roem in een oedipaal Hollywood waar ouders hun kinderen verslinden en kinderen hun ouders vermoorden. Een Norma Desmond voor de 21ste eeuw.

Clouds of Sils Maria (2014)

Juliette Binoche (50) is in dubio als diva Maria Enders. Ooit schitterde zij in de rol van femme fatale Sigrid die haar bazin Helena verleidt en daarna tot zelfmoord drijft, nu staat ze onder druk om bazin Helena te spelen in een remake. Met haar persoonlijke assistent vervaagt de grens tussen spel en realiteit, maar Maria beseft, net als Margot Channing, dat je niet tegen de tijd in kan zwemmen.

The Congress (2013)

Het draait dus om verzet dan wel acceptatie van de rimpels. Maar in deze deels geanimeerde speelfilm opent de techniek een derde optie. Robin Wright (48) verkoopt uit geldnood haar lichaam en mimiek aan een studio. Haar digitaal gescande kloon speelt dan, voor eeuwig jong, in spektakelfilms terwijl zij met pensioen kan. Dat zou een uitkomst zijn voor Norma, Margot, Havana en Maria.