Burgemeester, geen zedenmeester

De burgemeester van Amsterdam wint, de tegenstanders van Zwarte Piet verliezen. Maar Van der Laan blijft gesprekken voeren met de verschillende partijen.

Tegenstanders van Zwarte Piet woonden vanochtend de uitspraak bij van de Raad van State over de Sinterklaasintocht in Amsterdam. De Amsterdamse rechtbank bepaalde in juli dat de gemeente bij het verlenen van de vergunning rekening had moeten houden met het „kwetsende” karakter van Zwarte Piet. De Raad ging hier niet in mee. Foto’s Merlin Daleman

Lichte teleurstelling overheerste na de uitspraak van de afdeling bestuursrechtspraak van de Raad van State over Zwarte Piet. Iedereen die zich had opgemaakt voor een inhoudelijk oordeel over het al dan niet racistische karakter van de knecht van Sinterklaas, kon vanmorgen terugveren in de stoelen. „Die vraag mag en zal de afdeling bestuursrechtspraak niet beantwoorden”, zo zei voorzitter Jaap Polak die een samenvatting van de uitspraak voorlas.

Meest teleurgesteld waren degenen die de traditionele Zwarte Piet uit het Sinterklaasfeest willen weren. De Raad van State vernietigde immers het vonnis dat hen in het gelijk had gesteld. „Ze hebben de kans laten lopen om rust in de samenleving te brengen”, zei actievoerder Iwan Leeuwin.

De Amsterdamse rechtbank oordeelde op 3 juli dit jaar over de evenementenvergunning die de gemeente Amsterdam in 2013 had verleend aan het comité dat de intocht van Sinterklaas organiseert. De rechtbank gaf daarin degenen gelijk die bezwaar maakten tegen Zwarte Piet, volgens hen in gedrag en uiterlijk een racistische figuur. De rechtbank oordeelde op grond van artikel 8 van het Europees Verdrag voor de Rechten van de Mens, dat burgemeester Van der Laan van Amsterdam onzorgvuldig had gehandeld door de belangen en argumenten van deze burgers niet mee te wegen bij zijn besluit om de vergunning te verlenen.

De Raad van State stelt zich vandaag aan de zijde van Van der Laan, die steeds naar voren heeft gebracht dat hij niet mag oordelen over de inhoud van evenementen. Net zo min als over de inhoud van demonstraties waarvoor hij een vergunning moet verlenen. Als hij dat moest doen, dan zou hij in strijd komen te handelen met de Grondwet, aldus de Raad.

De woordvoerder van de burgemeester was vanmorgen voorzichtig tevreden. De Raad onderstreepte het centrale argument van Van der Laan, die een en andermaal aanvoerde: „Ik wil niet in de rol van zedenmeester worden gedwongen.”

Hij wees daarbij op andere, mogelijk voor sommige bevolkingsgroepen kwetsende evenementen in de stad: „De Gay Pride. Het Europees Kampioenschap Beachvolleybal. Het Prinsengrachtfestival in aanwezigheid van koninklijk paar.”

De Raad gaf de gemeente Amsterdam ook gelijk in haar tweede argument, dat het centrale begrip bij het verlenen van de vergunning, ‘de openbare orde’, beperkt moet worden opgevat.

Op instigatie van een van de staatsraden vond op de zitting vorige maand een discussie plaats over de reikwijdte van dat begrip. De raadsman van de gemeente Amsterdam legde het bij de vergunningverlening uit in fysieke termen als brandveiligheid en bescherming van de openbare ruimte. De advocaat van de tegenpartij gaf het een Franse uitleg, als l’ordre public, waarbij volgens hem de overheid inderdaad ook een rol speelt bij het bewaken van de goede zeden. Dat argument veegde de Raad van tafel.

Het opmerkelijkste onderdeel van het vonnis van de rechtbank bleef vanochtend door de Raad onbesproken. De Amsterdamse rechter had geoordeeld dat Zwarte Piet een negatief stereotype is, dat het vooroordeel bevestigt dat zwarte mensen dom en ondergeschikt zijn. Dat de Raad die „hete aardappel”, zoals een van de actievoerders het noemde, niet had willen aanraken, dat stak hen nog het meest.

De woordvoerder van Van der Laan was vooral tevreden dat de gemeente door de Raad als partij uit dit conflict is gehaald, al wees hij erop dat de tegenpartij nog naar het Europees Hof voor de Rechten van de Mens in Straatsburg zou kunnen stappen.

De actievoerders tegen Zwarte Piet troostten zich vanmorgen met de opmerking van de Raad van State, dat het hun vrijstaat zich in een civiele procedure tot de rechter te wenden. Dan moeten ze aangifte doen tegen de organiserende comités van de Sinterklaasintochten - vele honderden over heel Nederland, die komend weekend in overgrote meerderheid een optocht met traditionele Pieten (donkere schmink, kroespruik, rode lippen) zullen houden.

De woordvoerder onderstreepte dat Van der Laan de gesprekken tussen verschillende belanghebbenden blijft voeren - „na de intocht”. Hij hoopt „dat iedereen nu weer een beetje aardig voor elkaar zal zijn”. Quinsy Gario, actievoerder van het eerste uur, doet aan die gesprekken niet langer mee. „Een discussie met alleen maar praten en geen handelen is zinloos”, zei hij. De advocaat van de actievoerders liet alle mogelijkheden open. Hoe het nu verder gaat, werd gevraagd aan Quinsy Gario. „Dat ligt aan het Sinterklaasjournaal”, zei hij.