Amazon begint ook hier. Oppassen dus

Amazon begint vandaag in Nederland. Welke lessen kunnen Nederlandse uitgevers trekken uit de ervaringen van buitenlandse uitgevers met de Amerikaanse webwinkelreus?

Voorlopig gaat het alleen om de verkoop van e-books, maar papieren boeken en andere producten zullen zeker volgen. Vandaag begint webgigant Amazon in Nederland via Amazon.nl. Morgen presenteert de Amerikaanse webwinkel zijn verdere plannen bij het Centraal Boekhuis, dat de distributie verzorgt van bijna alle boeken in Nederland. En gisteren organiseerde Amazon al een cocktailparty in Amsterdam voor alle uitgevers.

De voorwaarden die het bedrijf aan uitgevers voorlegt zijn „heel straf”, zegt media-advocaat Hans Bousie. Een eis die Amazon bijvoorbeeld stelt, is dat de uitgever nooit een hogere prijs mag vragen voor een e-book dan voor een papieren boek. „Dat betekent dat een uitgever nooit een actieprijs mag hanteren voor een boek dat niet loopt.”

Welke lessen over Amazon kunnen Nederlandse uitgevers trekken uit de ervaringen in het buitenland? De meeste Amerikaanse, Britse en Duitse agenten en uitgevers die deze krant belde, waarschuwen hun Nederlandse collega’s om op hun hoede te zijn. Hun adviezen in vijf tips:

1Eis een apart contract

„Veel kleine uitgevers hebben niet door dat ze kunnen onderhandelen”, zegt media-advocaat Hans Bousie. „De mensen die ik spreek hebben gezien hoe Amazon zich opstelde tegenover Hachette. Ze voelen zich min of meer gedwongen om te tekenen.” Het conflict met de Amerikaanse uitgeverij Hachette over de prijs van e-books liep deze zomer zo op dat Amazon weigerde bepaalde boeken van de uitgever te verkopen.

Het contract dat Amazon opstuurt is een lange lap juridisch Engels met talloze bepalingen. Sommige uitgevers eisen dat Amazon daar dingen in schrapt of verandert. De ervaring leert dat daar ruimte voor is.

2 Houd bij het eerste contract al rekening met het tweede

Verschillende scouts en agenten wijzen erop dat het eerste contract dat Amazon aanbiedt een stuk gunstiger is dan het voorstel dat enkele jaren later komt. In Angelsaksische landen moest na twee jaar opnieuw onderhandeld worden. Amazon had inmiddels een flink klantenbestand opgebouwd en kon veel strengere voorwaarden stellen, waardoor zij boeken goedkoper konden aanbieden.

De termijn van het contract is dus van belang. Een uitgever kan, als hij tevreden is over zijn onderhandelingsresultaat, inzetten op een zo lang mogelijke termijn voor zijn contract met Amazon. Of hij kan juist gaan voor een hele korte termijn, een jaar bijvoorbeeld, zodat hij snel van de samenwerking af kan als het niet bevalt, of een nieuwe onderhandeling kan aangaan waarbij hij de ervaringen van het jaar ervoor meeneemt.

3 Koester de vaste boekenprijs: anders word je kwetsbaar

Dat argument komt uit een verrassende hoek, namelijk van een Amerikaan. Gary Fisketjon is hoofdredacteur bij Knopf, een van de uitgeverijen in het Penguin/Random-concern en heeft gewerkt met auteurs als Bret Easton Ellis, Patricia Highsmith en Cormac McCarthy. „Omdat wij geen wet op de vaste boekenprijs hebben zijn uitgevers kwetsbaar in de strijd met verkopers”, zegt hij. „Boekhandelketens en supermarkten kunnen stunten met prijzen, en desnoods boeken met verlies verkopen in een strijd om marktaandeel. Dus als er één advies is dat ik mijn Europese vrienden altijd geef: bescherm de vaste boekenprijs, want dat is de enige manier die je als uitgever hebt om voor een boek te vragen wat het ook echt heeft gekost.”

4 Gebruik Amazon om meer lezers te bereiken

Volgens de Amerikaanse Richard Nash, die zich de afgelopen tien jaar van onafhankelijke uitgever tot uitgeefgoeroe heeft ontwikkeld, verwacht de consument dat e-books goedkoop zijn. Amazon maakt dat waar. En zou dus nieuwe klanten kunnen opleveren die nu geen e-books kopen. „Uitgevers moeten het goedkope e-book zien als toegangspoort naar meer lezers en dus ook kopers”, vindt Nash.

Uitgevers moeten stoppen zichzelf af te vragen hoe ze geld kunnen verdienen aan e-books of papieren boeken, zegt hij. Ze moeten zich richten op het aanbieden van exclusiviteit en inhoud. Dáár kunnen ze Amazon op verslaan. De webwinkel geeft zelf ook rechtstreeks boeken uit, maar die zijn volgens Nash crappy (armoedig) als het om de inhoud gaat.

5 Besef dat Amazon uitgevers het liefst overbodig maakt

In de slag om de laagste prijs probeert Amazon af te komen van zoveel mogelijk stappen tussen klant en auteur. Als uitgever wil Amazon niet meer zijn dan een doorgeefluik. Dat betekent dat de webwinkel zich weinig gelegen laat liggen aan kwaliteit of originaliteit.

„Het maakt Amazon niet uit wat ze verkopen”, zegt de Britse literair agent Sam Edenborough. „Ze zijn ook niet gericht op belangrijke boeken, maar plaatsen hun eigen uitgaven bovenaan de website.” Zo wordt het voor schrijvers misschien straks wel aantrekkelijk om de elektronische rechten op hun werk rechtstreeks aan Amazon te gaan verkopen.

En hoe zit het nu in Nederland?

Het lijkt erop dat Amazon zich minder hard heeft opgesteld tegenover het Centraal Boekhuis, de partij die de e-books zometeen aan Amazon zal gaan leveren. „Wij hebben niet onderhandeld”, zegt directeur Hans Willem Cortenraad. „We rekenen voor de dienstverlening aan Amazon gewoon ons standaardtarief.”