Met dat geld voor toezicht heb je ‘handen aan het bed’

Pijnlijk, die zaak over Van Rijns moeder. Stop je geld in de zorg, niet in de overhead, vinden Hieke de Zeeuw en Hans Prenger.

Managen in de ouderenzorg is geen sinecure. Daar zit je dan als bestuurder van een conglomeraat aan verpleeghuizen: om je nek hangt leegstaand vastgoed, niet adequaat opgeleid personeel, cliënten die langer thuis blijven wonen en pas verhuizen als ze erg slecht zijn. Kon je eerder je zorgbudget nog wat spreiden tussen mensen met een grote en een kleinere zorgvraag, nu kom je handen en euro’s te kort om het goed te organiseren. Het dossier ‘Haaglanden/moeder staatssecretaris Van Rijn’ is uitvoerig belicht. De Inspectie voor de Gezondheidszorg wijst volgens de NRC al jaren op de slechte kwaliteit van de zorg in verpleeghuizen. Bert Keizer, specialist ouderengeneeskunde geeft in Trouw de ouderenzorg in Nederland een mager zesje en geeft de bezuinigingen de schuld. Kars Hazelaar van zorgorganisatie Opella spreekt van goede en slechte organisaties. De slechte zijn zich te laat gaan voorbereiden op veranderingen en „hebben veel managers en weinig uitvoerders”.

Als directie van een zelfstandig woonzorgcentrum vragen we ons af: krijgen wij te weinig geld vanuit de AWBZ om goede zorg te kunnen leveren? Het antwoord is nee. De tarieven zoals die worden vergoed voor een dementerende die recht heeft op verpleeghuiszorg zijn niet ruim, maar voldoende. Voor dit budget zetten wij per vier bewoners met dementie één verzorgende in. Daarnaast is er tijdens het dagprogramma altijd een begeleidster in de woonkamer die hen als gastvrouw verzorgt, familie ontvangt en activiteiten organiseert. Voor onze speciale dagbesteding waar externe cliënten komen is de norm voor personeel: per elf gasten twee professionele krachten. Aangevuld met een mbo-stagiair en een vrijwilliger geeft dit een voldoende veilige situatie waar alle cliënten tot hun recht kunnen komen.

Voor iedere duizend euro die je in de ouderenzorg uitgeeft aan overhead kun je vijf volle dagen een goed opgeleide verzorgende inzetten. Twaalfduizend euro (bron: jaarverslagenzorg.nl) voor een voorzitter van de Raad van Toezicht zoals Heleen Dupuis is gelijk aan zestig volledige werkdagen ‘handen aan het bed’. Dertig miljoen euro in kas, zoals bij Haaglanden, betekent een enorme kans om bijvoorbeeld alle verzorgenden te trainen in belevingsgerichte zorg, het vermijden van vrijheidsbeperkende maatregelen, professionele palliatieve zorg of medicijnveiligheid.

Bij iedere euro die we in ons huis uitgeven aan andere zaken dan zorg maken we de afweging: worden onze bewoners daar beter van? Of anders: faciliteren wij daarmee de medewerkers bij het leveren van betere zorg? Komen bij ons wel eens situaties voor waar mensen incontinent zijn en de urine langs de benen loopt? Soms. En dat is ook niet altijd te vermijden. Als je met vier bewoners, aangekleed en uitgerust in de woonkamer thee drinkt, dan kan iemand een uur later nat zijn. Je controleert als verzorgende niet voortdurend incontinentiemateriaal. Soms moeten dingen even wachten. We hebben hierover nog nooit één familielid horen klagen.

Cruciaal bij de organisatie van goede verpleeghuiszorg zijn gemotiveerde medewerkers. Hen equiperen het werk goed te doen is je hoofdtaak als manager. Dit vraagt vooral vertrouwen in hun professionaliteit. Van goed leiderschap in de zorg hebben we in twee voorbeelden: Jos de Blok van Buurtzorg Nederland en Hans van Putten van de Thomashuizen (verstandelijk gehandicapten) en De Herbergier (ouderen met dementie). Kleinschalig en lokaal opgezet met een rol voor zelfsturing door zorgmedewerkers. Deze organisaties zetten een nieuwe standaard op voor (thuis)zorg van ouderen en gehandicapten en een manier van werken die uitgaat van de wens van verzorgenden zelf te bepalen hoe zij hun tijd indelen en daarbij de cliënt centraal stellen.

De commotie over Haaglanden en de moeder van Van Rijn vinden wij pijnlijk. Laten we stoppen met elkaar de maat nemen. Laten we voorkomen dat we kosten maken omdat dure communicatieprofessionals moeten worden ingehuurd om imagoschade af te wenden. Laten we samen werken aan betere zorg voor kwetsbare groepen binnen de financiële mogelijkheden. Zo ingewikkeld is dat niet.