Labour wil een leider die aanspreekt én netjes eet

Ed Miliband lijkt niet meer te redden. Pers, publiek en partij zijn uitgekeken op de leider van Labour. Alleen op sociale media is hij een hit – omdat hij stuntelde met een broodje bacon.

Ed Miliband en zijn baconsandwich in Pulp Fiction, in Het laatste Avondmaal, op bezoek bij de Muppets, in de orgasmescène vanWhen Harry met Sally en aan tafel bij de dames vanSex and The City. Beelden van Twitter en Facebook

Arme Ed Miliband. De kiezer ziet in de oppositieleider geen toekomstige Britse premier, de pers heeft hem opgegeven, en naarmate Labour het in de peilingen steeds slechter doet, wordt achter de schermen het ongenoegen onder Lagerhuisleden steeds groter. Twee van hen zouden formeel om zijn ontslag hebben gevraagd. Het feit dat hij er slecht voor staat, betekent dat, als Miliband aanblijft, aannemelijk is dat David Cameron volgend jaar opnieuw premier wordt.

Milibands populariteit is nooit groot geweest. Hij won nipt het leiderschap in 2010, dankzij steun van de vakbonden en vooral ten koste van zijn broer David. Labour, getraumatiseerd door de jarenlange bittere tweestrijd tussen de aanhangers van Tony Blair en Gordon Brown, verenigde zich echter achter de nieuwe leider.

Dat Miliband bleef praten in de abstracte taal van een denktank – ‘predistributie’ was een tijd zijn favoriete term – deerde ook niet zolang de partij vóór stond in de peilingen; en dankzij de bezuinigingsmaatregelen van de regering was dat zo. Inmiddels wisselen Labour en de Conservatieven stuivertje met elk rond de 32 procent van de stemmen. Niet omdat de laatste partij geliefder is geworden, maar omdat Labour steun verliest. Miliband lijkt de impopulariteit van de regering, en dan met name van de Liberaal-Democraten, niet te kunnen exploiteren.

Hij vergat het begrotingstekort

Onderwijl snoept UKIP met haar anti-migratie en eurosceptische boodschap kiezers af in de voormalige industriesteden in Noord-Engeland. In het traditionele Labourbolwerk Heywood & Middleton won de partij vorige maand maar met 617 stemmen een tussentijdse verkiezing. In Schotland dreigt een vernedering. Het is aan Labourpolitici als Gordon Brown en Alistair Darling te danken dat de Schotten bij het Verenigd Koninkrijk bleven, maar de Schotse kiezer is uitermate ontevreden met de koers van de partij. Als er nu verkiezingen zouden zijn, zou de partij nog 4 van haar 41 Schotse zetels in het Britse parlement overhouden. De nationalistische en linkse Scottish Nationalist Party zou van 6 naar 47 gaan.

En dan was er nog een rampzalige toespraak op het partijcongres, waarin Miliband – omdat hij uit het hoofd sprak – vergat om het over het begrotingstekort of immigratie te hebben, de twee voornaamste verkiezingsthema’s.

Vier jaar na zijn verkiezing straalt Miliband bovendien nog altijd geen zelfvertrouwen uit. Hij blijft er onbeholpen uitzien – en is dus een dankbaar mikpunt voor cartoonisten die hem als het kleipoppetje Wallace van Wallace & Gromit uitbeelden. Een speciaal geënsceneerd ontbijt met ‘gewone kiezers’ liep uit op een fiasco toen Miliband op zo’n onhandige manier een broodje bacon at, dat foto’s hiervan een hype werden op sociale media.

Te oninteressant voor de BBC

De Labourleider zag zich genoodzaakt een toespraak over zijn imago te houden: „Als u de politicus wilt die zo van een set afkomt, ben ik dat niet.” En: „Ik probeer geen fotowedstrijd te winnen.” Tekenend was dat zowel SkyNews als BBC de live-uitzending van de toespraak halverwege afbrak; en dat midden in de nieuwsluwe zomer. Een toespraak van de verguisde oud-premier Tony Blair werd een week eerder wel integraal uitgezonden.

Niet alleen Milibands imago is een probleem. Dodelijk was een column in The Times, begin juli, geschreven door Jenni Russell. Miliband is peetvader van een van haar kinderen en The Times had haar speciaal aangetrokken om het Labourgeluid in de krant te vertolken. Russell beschreef hoe Miliband te laat en „niet ingevoerd” op een borrel met de top van het Britse bedrijfsleven arriveerde: „Een assistent keek wezenloos om zich heen in de leeglopende kamer. ‘Aan wie zou ik hem moeten voorstellen?’ vroeg ze. Ik herken helemaal niemand. (...) De indruk die hij achterliet was er een van blunderende chaos en gebrek aan interesse.”

Aan losse ideeën schort het niet. Miliband scoorde met zijn strijd tegen gevestigde belangen van projectontwikkelaars, van multinationals en van mediamagnaat Rupert Murdoch. Zijn belofte om, als hij de verkiezingen wint, twee jaar lang de energieprijzen te bevriezen, werd toegejuicht. Zijn plan de spoorwegen te renationaliseren, raakte een gevoelige snaar. Maar als het om de economische toekomst, migratiebeleid of een toekomstvisie gaat, vertrouwt de kiezer Miliband noch Labour.

Wat de partij kan redden, is dat de onrust onder Conservatieve Lagerhuisleden nog altijd groter is. De Tories dreigen over twee weken een tweede zetel aan UKIP te verliezen. Het is een risico erop te vertrouwen dat de UKIP-stem bij de verkiezingen in mei de Conservatieve stem zal versplinteren, wat in het Britse kiesstelsel tot Labourwinst kan leiden. En het is een teken van politieke armoede dat Labour haar hoop hierop moet vestigen.