‘Ik hoef niet verder te leven als kasplantje’

Kwijlend hangen in een stoel, zo wil oud-verpleegster Nel Bolten zeker niet eindigen. Voor de zekerheid heeft ze haar wens laten tatoeëren: Niet Reanimeren!!!

Het donkere, eikenhouten meubel doet vermoeden dat je de jaren 70 binnenwandelt, maar de moderne flatscreentelevisie erin bewijst het tegendeel. In het appartement van Nel Bolten lijkt de tijd te hebben stilgestaan. Ze is 91 en woont tweehoog in de Haagse wijk Mariahoeve. Haar vriendin is jaren geleden overleden en sindsdien woont ze alleen.

Hoewel Bolten momenteel geen medische klachten heeft, weet ze dat ze „binnenkort ook aan de beurt is”. Dat vindt ze helemaal niet erg. Bolten heeft een „prachtig leven” gehad en geniet er nog elke dag van. Bang om dood te gaan is ze niet. Bang om gereanimeerd te worden wel. „Ik hoef niet opgepompt te worden om vervolgens als kasplantje verder te leven.”

Om haar wens kracht bij te zetten heeft ze daarom „Niet reanimeren!!! Ik ben 91+” op haar borst laten tatoeëren bij Tattooshop Milligan’s in Den Haag. Eigenaar Jolanda Dittmar krijgt normaal geen bejaarden in haar tattooshop, maar heeft sinds de actie van Bolten al meerdere telefoontjes gekregen van geïnteresseerde ouderen. „Een man is al langs geweest en heeft eenzelfde tatoeage laten zetten.”

De reden dat ouderen kiezen voor een niet-reanimeerverklaring, is dat de kans op volledig herstel na hartfalen klein is. „Er komen steeds meer cijfers beschikbaar en ouderen worden zich bewust van de geringe kans op herstel”, aldus de Nederlandse Vereniging voor een Vrijwillig Levenseinde (NVVE).

Bolten heeft haar hele leven in de verpleging gewerkt. „Ik heb ouderen gezien die gereanimeerd zijn en nog jaren kwijlend in een stoel hebben gehangen. Zo wil je toch niet eindigen?” Als het haar zou overkomen, vreest ze een last voor anderen te worden. Dat wil ze absoluut niet. „Je hoort van iedereen, zelfs van de regering, dat ouderen een last zijn. Ze kosten geld.”

Om de wens van Bolten en gelijkdenkenden te verwezenlijken, geeft de NVVE een niet-reanimeerpenning uit. Die is, naast een papieren wilsverklaring, een rechtsgeldige manier om hulpverleners te laten weten dat zij niet gereanimeerd willen worden. Professionele hulpverleners zijn wettelijk verplicht zich aan die wens te houden.

Het aantal mensen dat een niet-reanimeerpenning aanvraagt, steeg van 1.200 in 2007 tot ruim 5.000 vorig jaar. Sinds een campagne van de NVVE en berichtgeving over de penning zijn de aanvragen enorm toegenomen, laat de vereniging weten. Zo’n 32.000 Nederlanders lopen nu rond met de penning.

Bolten heeft geen vertrouwen in de penning. „Wat als ik een ongeluk krijg en de ketting breekt?” Ook de papieren wilsverklaring is geen goede oplossing, vindt ze. Ze heeft er wel één maar: „Ambulancepersoneel gaat echt niet op zoek naar een papiertje in je zakken. Die beginnen gewoon met reanimeren, dat is hun werk.” Door de tatoeage hoopt ze juist die problemen op te lossen „Hulpverleners hoeven niet te zoeken, ze kunnen niet om de tatoeage heen.”

Ze laat de tatoeage met trots zien. „Er zit zelfs een beetje klassiek roze doorheen”, zegt Bolten met een lach. Het is niet haar eerste tatoeage. Ze heeft er ook een op haar rechterarm, waar ook de wens om niet gereanimeerd te worden staat. „Maar daar kijkt het ambulancepersoneel niet. Het eerste wat ze doen als ze reanimeren, is je shirt openscheuren. Dat heb ik op tv gezien.”

En toch. De tatoeage is niet rechtsgeldig. In het Burgerlijk Wetboek staat dat geregistreerde hulpverleners schriftelijke verklaringen, waarin de patiënt aangeeft niet te willen worden gereanimeerd, moeten respecteren. Dat is een tatoeage niet.

Zo’n schriftelijke wilsbeschikking moet aan een aantal eisen voldoen om ervan uit te mogen gaan dat de verklaring echt is. Zo moet ze handgeschreven en ondertekend zijn, en voorzien van de geboortedatum en een pasfoto van de patiënt. „Eisen waaraan een tatoeage niet kan voldoen”, aldus de NVVE.

Bolten is zich daarvan bewust en weet dat de kans daardoor bestaat dat ze alsnog gereanimeerd wordt. „Die mensen doen hun werk ook gewoon, dat snap ik wel.” Desondanks hoopt ze dat haar wens gerespecteerd wordt. „Ik heb genoten van dit leven. Als ik morgen omval, is het mooi geweest.”