Duitsland mag Roemeen een uitkering weigeren

Lidstaten mogen, binnen EU-regels, zelf bepalen wie bijstand krijgt.

Europeanen die naar een andere EU-lidstaat migreren kunnen daar niet zomaar aanspraak maken op een sociale uitkering. Landen als Duitsland, Nederland en het Verenigd Koninkrijk – waar een debat woedt over migratie uit vooral Oost-Europa – kunnen een migrant een uitkering weigeren als hij of zij niet wil werken. Dit principe heeft het Hof van Justitie van de Europese Unie in Luxemburg vanochtend bekrachtigd.

Het EU-hof bepaalde dat Duitsland geen bijstand hoeft te verstrekken aan een Roemeense vrouw in Leipzig die niet werkt en evenmin op zoek is naar een baan. De uitspraak werd met spanning afgewacht in Duitsland en ook in het Verenigd Koninkrijk, waar anti-EU-politici en rechtse media klagen over ‘uitkeringstoerisme’ door Oost- en (in mindere mate ook) Zuid-Europeanen.

In dit debat hebben Europese rechters nu een duidelijke grens gesteld: lidstaten mogen, binnen de EU-regels, zelf beslissen wie een sociale uitkering krijgt en wie niet.

De zaak betreft de Roemeense Elisabeta Dano, die in Leipzig woont. Jobcenter Leipzig, het plaatselijke arbeidsbureau, weigerde haar een basisuitkering op basis van de Duitse wet. Dano heeft geen beroepskwalificatie en heeft noch in Duitsland noch in Roemenië ooit gewerkt.

Dano en haar minderjarige zoon Florin wonen sinds november 2010 in Leipzig, bij de zuster van Dano die hen bijstaat. Volgens de Duitse autoriteiten en ook volgens het EU-hof blijkt uit haar dossier dat ze alleen naar Duitsland kwam voor een uitkering.

De Roemeense spande een zaak aan bij de Duitse rechter, die de zaak doorverwees naar het EU-hof. Volgens de advocaat van Dano was de weigering van een uitkering in strijd met het principe van non-discriminatie van EU-burgers. Maar volgens de Europese rechters is dit principe in dit geval niet van toepassing: Europese migranten moeten over voldoende bestaansmiddelen beschikken als ze in een ander EU-land wonen.

Een woordvoerder van minister van Sociale Zaken Lodewijk Asscher (PvdA) wilde vanochtend nog niet reageren. Het ministerie „bestudeert” de uitspraak, aldus de woordvoerder. De uitspraak heeft „geen gevolgen” voor Nederland, zegt Evert Verhulp, hoogleraar arbeidsrecht aan de Universiteit van Amsterdam. De bevoegdheid van lidstaten om bijstandsuitkeringen wel of niet toe te kennen blijft overeind.

De Tilburgse hoogleraar arbeidsrecht Mijke Houwerzijl spreekt van een „belangrijke uitspraak”. „Zo te zien acht het hof het toegelaten voor lidstaten om economisch niet-actieven in algemene zin uit te sluiten van bepaalde sociale zekerheidsuitkeringen. Dat is ook voor Nederland belangrijk. Lidstaten kunnen grenzen stellen.”