Coalitie houdt vast aan ‘onuitvoerbare’ taaleis in bijstand

Staatssecretaris Jetta Klijnsma van Sociale Zaken en Werkgelegenheid. Foto ANP/Martijn Beekman

Twee vaste ‘gedoogpartners’ van het kabinet, D66 en de ChristenUnie, trekken hun handen af van een wetsvoorstel dat vooral voor de VVD een hoge symbolische waarde heeft: een taaleis voor bijstandsgerechtigden.

Volgens D66 en ChristenUnie is de wet onrealistisch, omdat de gemeenten – die over de bijstand gaan – zo’n taaleis inefficiënt, duur en onuitvoerbaar vinden.

Ook de SP en GroenLinks zijn uiterst kritisch over het omstreden wetsvoorstel, dat vandaag en donderdag in de Tweede Kamer wordt behandeld. Staatssecretaris Jetta Klijnsma (Sociale Zaken, PvdA) is daardoor aangewezen op steun van rechtse partijen om de wet ook door de Eerste Kamer te kunnen krijgen. Steun lijkt er in elk geval te zijn van CDA, SGP en PVV.

20 tot 40 procent korten op uitkering

Het kabinet wil bijstandgerechtigden die zo slecht Nederlands spreken dat ze moeilijk een baan kunnen vinden, verplichten om de taal op inburgeringsniveau (groep 8 basisschool) te leren. Gemeenten kunnen 20 tot 40 procent korten op de bijstand, of de uitkering helemaal stopzetten, als een taalcursist te weinig vooruitgang boekt en de toets niet haalt.

De Nederlandse gemeenten, die de wet moeten uitvoeren, ramen de jaarlijkse kosten op 67 miljoen euro en zeggen dat ze geen budget hebben. Ze zijn boos omdat ze niet zijn gehoord over het wetsvoorstel. De VVD wilde strengere eisen stellen in de wet, maar heeft die onder druk van de PvdA al afgezwakt.

Bijstandsgerechtigden die nu ‘onverwijtbaar’ niet aan de taaleis voldoen, worden niet gekort. De wet is veranderd van een ‘resultaatsverplichting’ in een ‘inspanningsverplichting’.

Niet alleen nadruk op straf

Eerdere wetsvoorstellen van het kabinet kregen in afgezwakte vorm wél steun van ‘gedoogpartners’ D66 en ChristenUnie. Volgens Tweede Kamerlid Steven van Weyenberg (D66) is onduidelijk wat deze wet toevoegt: “In de Bijstandswet wordt al gevraagd om alles te doen wat nodig is om aan een baan te komen. Nederlands leren hoort daar bij.” Van Weyenberg noemt het “onbehoorlijk” dat er niet met de gemeenten is overlegd. “Die zeggen: wij kunnen deze wet niet uitvoeren. Dat weegt heel zwaar voor mijn partij. Ik zie ook een wet met alleen de nadruk op straffen.”

Ook Kamerlid Carola Schouten (ChristenUnie) ziet “de meerwaarde” niet. “Er zijn al maatregelen voor mensen die zich ertegen verzetten om aan het werk te gaan. En we hebben veel mensen die analfabeet zijn toch in een baan functioneren. Taal zegt niet alles.” Volgens SGP-Kamerlid Elbert Dijkgraaf gebruiken veel gemeenten hun mogelijkheid voor zo’n eis nu niet. “Deze wet stelt het verplicht. Wij zijn daar positief over.”

Lees vanmiddag in NRC Handelsblad meer over de discussie rond de bijstand.