Beproefde methode van Boskalis

Boskalis kocht op één dag 15 procent van Fugro. Is dat de voorbode voor een overnamestrijd? En wat is de rol van aandeelhouder HAL?

Illustratie Studio NRC, vrij naar Willem ten Broek, HAL 1932

De geschiedenis herhaalt zich nooit, maar soms lijkt het toch bijna alsof. Toen ingenieursbureau Fugro in april 1992 met succes met zijn aandelen naar de effectenbeurs ging en vervolgens drie maanden later een winstwaarschuwing gaf, kelderde de koers. Wie kocht in elk geval een deel van de aandelen die andere beleggers op de markt smakten? HAL, een kapitaalkrachtige investeringsmaatschappij, die rijk was geworden door zijn cruiseschepen te verkopen. In 1997 verkocht HAL al zijn aandelen Fugro met een boekwinst van omgerekend ruim 15 miljoen euro.

De parallel met nu: Fugro gaf twee weken geleden zijn derde winstalarm van dit jaar af. De toch al dalende koers nam een nieuwe duikvlucht. Wie bleek afgelopen vrijdag maar liefst 14,8 procent van de Fugro-aandelen op de beurs te hebben gekocht? Bagger- en sleepbedrijf Boskalis uit Papendrecht. En wie is de dominante aandeelhouder bij Boskalis? Inderdaad, HAL, de superbelegger waar de familie Van der Vorm de grootaandeelhouder is. Martijn van der Vorm, die onlangs na 25 jaar stopte als directievoorzitter van HAL, was bijna net zolang commissaris van Boskalis. Hij begon daar in 1993 en bleef tot 2011. Nu is een andere HAL-directeur commissaris.

Gokje wagen, prijsje winnen

Het plotselinge graaien en grabbelen op de beurs naar Fugro-aandelen door Boskalis is een kenmerkend voorbeeld van het koopjes jagen waar HAL én Boskalis-topman Peter Berdowski meesterlijk in zijn. ‘Gokje wagen, prijsje winnen’ is bij hen geen kermispraat, maar beproefd beleid.

Boskalis was zelf ooit een koopje, toen de baggeraar zich dertig jaar geleden had vertild aan een Argentijns pijpleidingenproject, gesaneerd moest worden en nieuwe aandeelhouders zocht. Weinig investeerders zagen in 1989 de potentie van een afgeslankt Boskalis. HAL wel. Sindsdien is Boskalis een kerninvestering van HAL, die tegenwoordig ruim 34 procent van de aandelen bezit.

Met de steun van HAL is Boskalis de afgelopen vijftien jaar gegroeid door steeds weer nieuwe overnames, waarbij financieel opportunisme een kenmerk is. Boskalis is nooit bang om met de deur in huis te vallen bij een overname en om met bliksemacties op de beurs aandelen te kopen in het doelwit. Zo begon het in 2008 met een overnamebod op sleper en maritiem dienstverlener Smit in Rotterdam en gebruikte Berdowski op de beurs gekochte aandelenpakketten van Smit als pressiemiddel om de tegenstribbelende topmanagers van het nut van de overname te overtuigen.

Bij de overname in 2012 van Dockwise, een specialist in zwaar transport over zee, ging het net zo: het overnamebod aankondigen en meteen aandelen kopen. Bij deze overname kon Boskalis bovendien profiteren van het feit dat uitgerekend HAL een heel grote aandeelhouder (32 procent) van Dockwise was. Tijdens de vergadering van de commissarissen van Boskalis waarin zij akkoord gingen met het bod op Dockwise deed commissaris en HAL-directeur Jaap van Wiechen niet mee met de besluitvorming. Hij had als commissaris van Dockwise een belangenconflict. Maar toen Boskalis meer dan de helft van de Dockwise-aandelen binnen had, deed hij weer wel mee met het overleg.

Mikken op ‘mic’?

HAL heeft zich nu zelf en via Boskalis gepositioneerd als spin in het web. Via aandelenpakketten en commissariszetels heeft HAL her en der een vinger in de pap. Bij Boskalis. Bij Fugro (via Boskalis). Bij SBM Offshore (ruim 13 procent van de aandelen). Bij tankopslag-gigant Vopak (48 procent). Wat verbindt hen? Water en industrie. Hier ontstaat een maritiem-industrieel complex, een ‘mic’, een topsector. Zit er een vooraf bedacht plan achter? Nee, de kansen kwamen langs en dan hoeven HAL en de familie van der Vorm niet lang na te denken. Water stroomt door hun aderen, bij wijze van spreken.

Dé vraag op de beurs is nu: gaat Boskalis een bod op heel Fugro doen? Wij willen zelfstandig blijven, zegt Fugro. Wij gaan geen bod doen, zegt Boskalis. Beide standpunten zijn logisch. Het ligt voor de hand dat Boskalis met Fugro gaat bekijken of zij resultaatverhogend kunnen samenwerken. Dan blijkt ook wel wat het ‘ideale’ aandelenbelang van Boskalis is. Of HAL koopt zelf ook een pakket.

Fugro kan afwachten, terwijl de koers stijgt door speculaties op een bod. De afgelopen dagen is de koers ten opzichte van het dieptepunt ruim verdubbeld naar meer dan 20 euro.

Boskalis kán nu alleen een reëel bod uitbrengen als dat boven 40 euro per aandeel ligt. Dat was de koers voordat de olie- en gasbedrijven Fugro minder opdrachten gaven omdat de olieprijs daalde en het winstalarm afging. Die koers van 40 euro zullen beleggers zien als een ondergrens, maar dat is het bedrijf nu niet meer waard.