Zo kom je van je schulden af

Foto ANP

Steeds meer hoogopgeleiden hebben zulke hoge schulden dat ze daar alleen van afkomen met een saneringsplan. Zelf regelen of schuldhulp vragen?

Een meerderheid van de mensen die in 2013 bij de gemeente aanklopten voor hulp wegens hun schulden heeft een baan, en zijn allang niet meer mensen met een uitkering, of een baantje onderaan de carrièreladder. Dat blijkt uit het vorige maand verschenen rapport Schulden in Nederland van het Nationaal Instituut voor Budgetvoorlichting (Nibud). En het percentage schuldenaren met een bovenmodaal inkomen is sinds de kredietcrisis ongekend hoog: 20 à 25 procent van het totale aantal hulpvragers.

Rapport Schuldenproblematiek in NL2014

Vermoedelijk is deze groep zelfs nog groter, omdat veel bovenmodalen geen hulp zoeken. “Die hebben het beeld dat bij de schuldhulpverlening alleen losers komen”, zegt Joke de Kock, voorzitter van de Vereniging voor Schuldhulpverlening en Sociaal Bankieren (NVVK).

“Zij schamen zich en zijn sterker dan anderen geneigd over hun schulden te zwijgen.”

Door schulden daalt je IQ

Begrijpelijk, vindt Nadja Jungmann, lector schulden & incasso aan Hogeschool Utrecht. “In onze maatschappij benadrukken we dat iedereen verantwoordelijk is voor zijn eigen leven. We rekenen het hoogopgeleiden zwaarder aan als ze daar niet in slagen.” Terwijl zij volgens Jungmann steeds minder goed in staat zijn hun schulden zelf op te lossen:

“Door de stress die langdurige schulden opleveren, daalt je IQ gemiddeld 13 punten en wordt het steeds moeilijker een weloverwogen langetermijnoplossing te bedenken.”

Hoe bevrijd je jezelf uit zo’n uitzichtloze situatie waarin je de post niet meer openmaakt en schrikt als de deurbel gaat? Voor de meeste mensen met grote schulden geldt dat ze een saneringstraject via de gemeente nodig hebben. Daarbij stelt een schuldhulpverlener een aflossingsplan op en vraagt een lening aan bij de Kredietbank. Die koopt dan een deel van de schuld af. Het resterende deel wordt kwijtgescholden.

Je schuld crowdfunden

Zelf een aflossingsplan indienen kan ook, bijvoorbeeld met een lening of donatie van een familielid, een voorschot van de werkgever, of via crowdfunding.

Poging wagen? Kijk eens op zelfjeschuldenregelen.nl, een initiatief van Nibud en NVVK. Deze site biedt een vijfstappenplan dat gaandeweg steeds meer inzicht biedt in je schulden en in mogelijke oplossingen.

Gaan schuldeisers niet akkoord met je plan, ga dan alsnog naar de NVVK. Het voordeel daarvan is dat de kans groter is dat schuldeisers instemmen: zo’n 80 procent van de aanvragen accepteren zij. Dat komt mede doordat de NVVK met vele grote schuldeisers, zoals zorgverzekeraars, de afspraak heeft dat zij standaard meewerken als zij een aflossingsvoorstel indienen.

Dien je zelf een voorstel in: bied schuldeisers een net iets betere deal dan de NVVK kan geven, zodat het aantrekkelijk voor hen wordt om ja te zeggen.

Rondkomen van 100 euro per week

Veel hoogopgeleiden deinzen terug voor een NVVK-saneringstraject vanwege de strenge budgetregels. Omdat in drie jaar zoveel mogelijk afgelost moet worden (in ruil voor kwijtschelding daarna) moeten schuldenaren van bijstandsniveau leven. Een echtpaar moet bijvoorbeeld rondkomen van 100 euro per week. Dat valt juist hoogopgeleiden zwaar: zij zijn vaak een goed inkomen en een ruime levensstijl gewend.

5 tips om met schuldeisers om te gaan

1. Informeer schuldeisers
Schuldeisers vinden niets irritanter dan een schuldenaar die niet betaalt en blijft zwijgen. Bel ze dus en geef uitleg: vertel dat je schulden hebt die je niet kunt aflossen onder de huidige omstandigheden en dat je een realistisch aflossingsplan gaat maken. Zeg wanneer ze dat kunnen verwachten en houd je aan die datum.

2. Onderbouw je plan
Noem je inkomsten, vaste lasten, de totale schuld en het aantal schuldeisers. Zorg voor minimale uitgaven, zeker als je om gedeeltelijke kwijtschelding van je schuld vraagt. Uitgangspunt moet 3 jaar leven op bijstandsniveau zijn, net als in een officieel NVVK-saneringsplan.

3. Wees betrouwbaar
Zorg dat je gedane beloften kunt nakomen. Onderbouw je verzoek, ook cijfermatig: toon aan dat je bijvoorbeeld je woonlasten na de aflossingsperiode kunt opbrengen.

4. Betaal ze evenveel
Uitgangspunt van een NVVK-plan is dat je schuldeisers eenzelfde percentage terugbetaalt. Volg die regel. Alleen zogeheten preferente schuldeisers – de Belastingdienst, het UWV, de SVB en de gemeente – krijgen voorrang: aflossing aan hen moet twee keer zo hoog zijn als aan andere schuldeisers.

5. Informeer ze
Mocht je tijdelijk je aflossing niet kunnen betalen, bijvoorbeeld vanwege lagere inkomsten, bel dan en leg de situatie uit. Maak sowieso eens per jaar een update van het aflossingsplan. Meld ook altijd het al afbetaalde bedrag.