Uitspraak Straatsburg dwingt Den Haag tot opschalen opvang

Wie een kat in het nauw in het echt wil zien, moet op staatssecretaris Teeven (Asiel, VVD) letten. Hij is door een uitspraak van het Europese Comité voor Sociale Rechten politiek in een impasse, bestuurlijk in een patstelling en juridisch in een dwangpositie beland. Vanochtend liet hij weten „af te wachten” hoe de ministers van de 47 lidstaten van de Raad van Europa zelf oordelen over de ‘bed-, bad- en broodregeling’. Daarvan vindt het Comité dat die in beginsel geen enkele uitgeprocedeerde vluchteling onthouden mag worden. Dat gaat ver. Teeven laat de burger raden naar zijn eigen standpunt, wat vandaag, op de dag van nationale herdenking, te billijken valt. En overigens niet moeilijk te raden is: Teeven is tegen. Hij vreest dat de plicht om iedere afgewezen asielzoeker van noodopvang te blijven voorzien, ongeacht diens houding, het selectieve Nederlandse asielbeleid tandeloos maakt.

Maar om nu zó ostentatief tijd te kopen is ook een teken van politieke zwakte. Het laat goed zien hoe breekbaar de coalitie van PvdA en VVD op dit punt is. Eerder botsten de coalitiepartijen over de reikwijdte van het kinderpardon, daarna over de strafbaarstelling van illegalen en vervolgens over de noodhulp aan uitgeprocedeerden. De PvdA meent dat de uitspraak van het Comité bindend moet zijn voor het beleid. In ieder geval is het dat voor de PvdA zelf. Binnen de VVD zal het de groeiende weerzin tegen de ‘inmenging’ door internationale mensenrechteninstellingen nog verder versterken.

Over de noodopvang zelf is inmiddels een kat-en-muisspel met de gemeenten en de rechtspraak ontstaan. Het kabinet houdt vast aan strenge criteria, die in het land dus tot zwervende dakloze gezinnen leidt. En geïmproviseerde vluchthavens. Gemeenten proberen deze inhumane toestanden ad hoc op te lossen. De rechtspraak rekte de huidige uitzonderingsgronden waarop ongedocumenteerden toch opgevangen mogen worden in een enkel geval al op.

Het is na vandaag hoe dan ook niet meer goed denkbaar dat medewerking aan terugkeer als harde voorwaarde voor noodopvang blijft gelden. Nederland hoort immers bij de 15 van de 47 lidstaten van de Raad van Europa die hebben geaccepteerd dat de uitspraken van het Comité bindend zijn.

Intussen neemt de vluchtelingenstroom naar Europa, ook naar Nederland, sterk toe. Het Europese vreemdelingenbeleid begint te bezwijken. Kwetsbare vluchtelingen naar Italië terugsturen is vorige week door het Hof in Straatsburg verboden, gezien de slechte opvang daar. Eerder viel Griekenland al af als geloofwaardig humaan asielland. Nederland moet nu dus zijn noodopvang opschalen. Wie verdragen tekent moet de consequenties ervan aanvaarden.