Raad van Europa: Nederland móet illegalen onderdak bieden

Bewoners van de Vluchtgarage in Amsterdam. Foto ANP/ Koen van Weel

Nederland schendt het Europees Sociaal Handvest door geen opvang aan illegalen te bieden. De staat moet vreemdelingen, ongeacht hun verblijfsstatus, voorzien van onderdak, voedsel en kleding omdat anders hun menselijke waardigheid in het geding is.

Dat staat in een uitspraak van het Europees Comité voor Sociale Rechten (ECSR) van de Raad van Europa die vandaag is gepubliceerd. „Uitsluiting van onderdak moet stoppen omdat het de betrokken personen in een situatie van extreme hulpeloosheid brengt, en dat gaat in tegen hun menselijke waardigheid”, schrijft het Comité.

Druk op politiek

De uitspraak zet druk op de politieke discussie over het Nederlandse beleid illegalen geen voorzieningen te bieden. Niet aan internationale verdragen voldoen, zou het kabinet schaden. Gemeenten en non-gouvernementele organisaties roepen verantwoordelijk staatssecretaris Fred Teeven (Veiligheid en Justitie, VVD) al langer op iets te doen aan de ongedocumenteerden die op straat zwerven.

De uitspraak uit Straatsburg is langverwacht, maar niet verrassend. Het ECSR deed in oktober vorig jaar de Nederlandse staat al het verzoek om er onmiddellijk voor te zorgen dat illegale vreemdelingen bij de overheid aanspraak moeten kunnen maken op basisvoorzieningen als onderdak, voedsel en kleding. Staatssecretaris Teeven nam toen geen maatregelen.

In de definitieve uitspraak nu staat dat het verlenen van noodhulp „niet voorwaardelijk” kan zijn. Zulke hulp mag volgens het Comité dus niet afhangen van de bereidheid van de vreemdeling mee te werken aan zijn eigen uitzetting. Teeven heeft juist altijd als verweer gevoerd dat opvang al mogelijk is, als de vreemdeling maar meewerkt aan terugkeer naar zijn land van herkomst.

Niet bindend, wel gezaghebbend

Uitspraken van het ECSR zijn juridisch niet bindend, maar wel gezaghebbend. Rechters nemen ze mee in hun oordeel. In september 2012 bepaalde bijvoorbeeld de Hoge Raad dat uitgeprocedeerde gezinnen met kinderen opvang moesten krijgen, met een expliciete verwijzing naar een eerdere uitspraak van het ECSR daarover.

Coalitiegenoot PvdA zei eerder dat het kabinet de uitspraak van het ECSR zou moeten opvolgen. De VVD vindt dat opvang van illegalen niet zou moeten en een aanzuigende werking heeft op asielzoekers. Het kabinet en verantwoordelijk staatssecretaris Fred Teeven (Veiligheid en Justitie, VVD) zullen waarschijnlijk met een inhoudelijke reactie wachten tot ook het Comité van Ministers van de Raad van Europa zich over de kwestie heeft uitgelaten. Dat zou in januari zijn.

Lees meer in nrc.next: Misschien wordt het nu beter voor hen. (€)