Feest bij de Muur, kritiek van Gorby

Russische eregast krijgt ovationeel applaus maar blijkt op één lijn te zitten met president Poetin.

Bovenop een van de torens aan de Karl Marx Allee in Oost-Berlijn in de Panorama Bar turen de mensen een beetje teleurgesteld naar de donkerte daarbuiten. In groepjes zaten ze al een uurtje of anderhalf voor de hoge ramen te wachten, hier en daar werd sekt gedronken.

Bijna zevenduizend lichtgevende ballonnen die als een „lichtgrens” markeerden waar de Berlijnse Muur tot 25 jaar geleden liep, zouden worden opgelaten. Maar eenmaal in de lucht bleken de ballonnen geen licht meer te geven. Het evenement is alleen op het grote tv-scherm te zien waar een ARD-presentator in een live-uitzending opmerkt dat niet alle ballons „pünktlich” (stipt) de lucht in gaan.

Bondskanselier Angela Merkel, geboren in de DDR, had zaterdag tijdens een van de vele herdenkingsbijeenkomsten de Val van de Muur geduid: „Dat was het begin van het einde van de deling van Berlijn, de deling van Duitsland, de deling van Europa en de deling van de wereld in twee blokken.”

Gorbatsjov waarschuwt

Eregast Michael Gorbatsjov (83) de Sovjetleider die met zijn politiek van glasnost en perestrojka het einde van het communistische machtsblok inluidde, werd gisteren in Berlijn op ovationeel applaus onthaald. Wijzend op de crisis in Oekraïne greep Gorby de herdenking zaterdag aan om te waarschuwen. „De wereld staat aan de rand van een nieuwe Koude Oorlog. En volgens sommigen is hij al begonnen.”

De voormalige staatschef, die vanavond een ontmoeting heeft met Merkel, staat bekend als criticus van president Vladimir Poetin. Maar in Berlijn blijkt Gorbatsjov op een lijn te zitten met de Russische president. „Laat we beseffen dat er zonder Duits-Russische partnerschap geen veiligheid kan zijn in Europa.” En hij pleitte voor de stapsgewijze opheffing van de sancties die het Westen tegen Moskou heeft afgekondigd.

Overigens kreeg Gorbatsjov gisteren steun uit onverwachte hoek. In een interview met het weekblad Der Spiegel zegt de Amerikaanse oud-minister van Buitenlandse Zaken Henry Kissinger (91) dat het Westen fouten heeft gemaakt die ook geleid hebben tot de Oekraïnecrisis. „Oekraïne had altijd al een bijzondere betekenis voor Rusland. Het was een fatale fout dat men dat niet heeft onderkend.”

De festiviteiten in Berlijn begonnen vrijdag met een speciale zitting van de Bondsdag waarbij ook zanger Wolf Biermann was uitgenodigd. De in Hamburg geboren en later naar Oost-Duitsland vertrokken protestzanger werd in 1976 de DDR weer uitgezet („ausgeburgert”). In de Bondsdag fulmineerde hij tegen de partij Die Linke, de erfgenaam van de communistische staatspartij SED. Toen de Duitse bondsdagvoorzitter hem erop wees dat hij alleen was ingehuurd om te zingen, antwoordde Biermann dat hij nooit zijn mond had gehouden. „En hier zal ik dat al helemaal niet doen”. Om vervolgens een tirade te houden tegen het „drakengebroed”. „Daar zit het miserabele restant van datgene wat overwonnen is.”

Geen euforie

Er waren geruchten dat de beweging van extreemrechtse hooligans die twee weken geleden het centrum van Keulen onveilig maakten, van plan was naar Berlijn te komen. Gisteren bleek dat de organisatie zich had bedacht. Er was alleen bij Alexanderplatz een korte vechtpartij tussen enige tientallen leden van de extreemrechtse NPD en linkse antifascistische jongeren.

De mensenmenigte gisteravond Unter den Linden is niet euforisch zoals 25 jaar geleden. Een ouder echtpaar zit melancholisch naast elkaar op een bankje te kijken naar de lichtshow bij de Brandenburger Tor. In de straten verderop staat net als een kwart eeuw geleden het verkeer totaal vast. Een stelletje laat zich liggend op een fietsend tweepersoonsbed van de firma Berlin Horizontal door de massa laveren. In het plantsoen onder de Fernsehturm staren Poolse zwervers naar de lucht.