‘Arts terughoudend bij doodswens ouderen’

Euthanasie in Nederland Foto ANP / Roos Koole

Artsen zijn zeer terughoudend in het meehelpen bij het sterven van ouderen die niet meer verder willen leven. Dit constateren onderzoekers in het rapport ‘ouderen en het zelfgekozen levenseinde’ van de organisatie voor wetenschappelijk gezondheidsonderzoek ZonMw, dat vanmiddag wordt gepresenteerd. Zij maakten in opdracht van minister Schippers (VVD, zorg) een analyse van alle relevante onderzoeken op het gebied van levensbeëindiging.

Artsen vinden het ingewikkeld te opereren in de schemerzone tussen euthanasie en hulp bij versterving. Volgens de onderzoekers biedt de wet hun de mogelijkheid om ouderen te helpen die, bijvoorbeeld door ouderdomsklachten, niet meer willen leven. Dat kan onder meer door begeleiding bij het stoppen met eten en drinken. Uit het rapport blijkt dat artsen vrijwel nooit hulp willen bieden bij het overlijden als een oudere helemaal geen fysieke klachten heeft. De onderzoekers schrijven:

“Ouderen met een wens tot levensbeëindiging in deze categorieën zullen het heft in eigen handen moeten nemen.”

Makkelijker euthanasie

Vrijdag maakte ethicus Theo Boer bekend dat hij uit een Regionale Toetsingscommissie Euthanasie is gestapt, na 9 jaar, omdat artsen volgens hem steeds makkelijker euthanasie toepassen. Hij kon in de commissie die dossiers niet langer goedkeuren, vond hij, ook al mag dat van de wet. Hij constateerde, net als de ZonMw onderzoekers, dat steeds meer ouderen hulp vragen aan een arts om te sterven omdat ze niet meer willen leven.

Artsen, vaak huisartsen, weten vaak niet goed in hoeverre ze hulp mogen bieden aan ouderen die niet verder willen leven als zij niet ‘ondraaglijk lijden’ door een ziekte als kanker, maar wel andere klachten hebben. Uit een eerder rapport van ZonMw bleek al dat artsen er vaak voor kiezen de doodswens van ouderen te negeren.

Onduidelijke cijfers

Probleem in het debat over levensbeëindiging is volgens de onderzoekers dat veel cijfers onduidelijk zijn. Hoeveel ouderen een doodswens hebben is bijvoorbeeld niet helder. Goede documentatie ontbreekt over de redenen voor ouderen om hun leven te willen beëindigen. Circa 70 procent van de ouderen met een ‘actuele doodswens’ zou depressieve klachten hebben, maar dat cijfer moet volgens de onderzoekers voorzichtig worden geïnterpreteerd. Op basis van uitgebreid literatuuronderzoek schatten de acht onderzoekers dat “maximaal enkele tientallen” fysiek gezonde personen in Nederland dood willen.

De onderzoekers roepen het kabinet op meer duidelijkheid te verschaffen over de juridische grenzen van hulp bij levenseinde.

Lees het uitgebreide interview met Theo Boer, in NRC Handelsblad van vrijdag (€).