Verkade gekocht met groen kapitaal

Met de overname van United Biscuits slaat Turks bedrijf een grote slag op de Europese markt.

Montage: Fotodienst NRC

Vrijwel iedere Turk is opgegroeid met koekjes en babyvoeding van Ülker. Het merk is groot in het Midden-Oosten en in Turkse supermarkten in West-Europa. Het is onder meer bekend van Twix-variant Albeni en chocoprinskoeken met marshmallowschuim Halley.

Met de overname van traditionele Europese merken groeit het bedrijf achter Ülker, Yildiz Holding, uit tot een mondiale onderneming. Deze week werd bekend dat Yildiz Holding de Britse koekjesfabrikant United Biscuits overneemt voor meer dan 2 miljard euro. Daarmee komt ook het Nederlandse Verkade in Turkse handen.

Tot nu toe heeft Yildiz Holding (41.000 werknemers) minder dan 1 procent aandeel van de wereldmarkt voor biscuits en chocoladekoekjes van in totaal 102 miljard dollar (81,5 miljard euro). United Biscuits was met 6,9 procent de tweede chocoladekoekjesmaker.

Yildiz en United Biscuits worden samen de derde koekjesproducent ter wereld, na Kellogg’s en Mondelez, beide Amerikaans. Kellogg’s, de grootste koekfabrikant, aasde ook op United Biscuits, maar bood te weinig.

Kwaliteit en smaak

Volgens analist Pinar Hosafci van marktonderzoeksbedrijf Euromonitor valt op dat Yildiz Holding, een conglomeraat uit een opkomende economie, investeert in merken uit volgroeide markten. De gelijkmatiger groei daar biedt tegenwicht aan de relatieve instabiliteit op de thuismarkt. „Consumenten in opkomende markten associëren westerse merken bovendien met hogere kwaliteit en betere smaak”, schrijft Hosafci in een analyse van de overname.

Yildiz Holding is een groot Turks familiebedrijf dat zeventig jaar geleden is begonnen in Istanbul. Oprichter is Sabri Ülker, geboren op de Krim, opgegroeid in Turkije. Hij overleed in 2012. Sinds 2000 heeft zijn zoon Murat de leiding.

Murat Ülker is volgens het Amerikaanse zakenblad Forbes de rijkste Turk en hij staat op plaats 400 in de lijst van rijkste mensen ter wereld. Zijn persoonlijk vermogen wordt geschat op 3,1 miljard euro.

De beelden van de begrafenis van Sabri Ülker zijn veelzeggend. Een van de dragers van zijn kist is de huidige president en vorige premier, Recep Tayyip Erdogan. Tot 2005 waren Erdogan, zijn broer en zijn zwager grootaandeelhouders van een van de vijf Ülker-distributiebedrijven.

Pas toen Erdogan al twee jaar premier was, na een lange termijn als burgemeester van Istanbul, hebben zij die aandelen verkocht. Erdogan zou er ruim 400.000 euro aan hebben overgehouden.

‘Groen kapitaal’

De betrokkenheid van Erdogan is een van de redenen waarom Turken het merk Ülker associëren met ‘groen kapitaal’, oftewel ‘islamitisch kapitaal’. Bij dit kapitaal gaat het om geld van nadrukkelijk islamitische ondernemers, zoals de Ülker-familie.

Behalve de drie grote Turkse voetbalclubs steunen de Ülkers vooral conservatieve liefdadigheidsorganisaties. De term ‘groen kapitaal’ drukt de angst uit die een deel van de Turken heeft voor groeiende vermenging van de islam met de staat en de economie.

De expansie van Yildiz Holding in onder meer zuivel en gezichtsverzorging is gelijk opgegaan met de sterke groei van de economie sinds Erdogans conservatieve AK-partij in 2002 aan de macht kwam. Erdogan wordt er voortdurend van beschuldigd religie met politiek te mengen.

Zoals veel bedrijven heeft Ülker, aangemoedigd door de regering, markten ten oosten van Turkije veroverd. „Het is vooral snel gegaan in Irak en Syrië”, zegt chef Gökay Otyam van de economieredactie van de nieuwszender NTV.

Op de wereldmarkt heeft Ülker het duidelijk gewonnen van concurrent Eti, maar in Turkije is Eti de laatste jaren groter. Er zijn bovendien nog altijd Turken die Eti kiezen omdat ze de smaak van ‘groen kapitaal’ niet kunnen verdragen.