Pech? De staat deed ons de aardbevingen aan

De staat moet de gaskraan in Groningen dichtdraaien en alle gedupeerden compenseren. Maar tot op heden verdomt de staat dat, en daar kan ik niet in berusten, schrijft Nicolette Marié.

Aardbevingen door gaswinning hebben schade toegebracht aan boerderij in Eenum, januari 2014. Foto: Kees van de Veen

Op woensdag 8 oktober ben ik bijna ontploft. Op die dag fabuleerde minister Kamp (Economische Zaken, VVD) dat de huizenverkoop in Noordoost-Groningen nauwelijks te lijden heeft van de aardbevingsproblematiek.

Ik hyperventileerde van woede en dat was opmerkelijk. De afgelopen jaren heb ik vele redenen gehad om in duizend stukjes uiteen te spatten. Toch heb ik dat steeds weten te voorkomen, door te mediteren en mijn zegeningen te tellen.

In 2008 liep mijn man door een tekenbeet de ziekte van Lyme op. Een antibioticakuur van twee weken bleek niet afdoende. Hij was vaak ziek, had pijn in zijn gewrichten, zenuwuitval over zijn hele lichaam en vertoonde symptomen van beginnende dementie.

In een mum van tijd veranderde mijn man van een zeer actieve veertiger in een bedlegerig, emotioneel wrak. Wij liepen de deur plat bij huisarts en specialisten, maar zij schreven de klachten toe aan slijtage en ouderdom, en weigerden hem verder te behandelen.

Omdat mijn man zijn werk niet meer naar behoren kon doen, deden we een beroep op zijn arbeidsongeschiktheidsverzekering. Dat leidde tot niets, want er was geen officiële diagnose. Uit wanhoop startten we in 2010 zelf een langdurige antibioticabehandeling, die we grotendeels uit eigen zak betaalden.

Hoewel mijn man zienderogen opknapte, verloor hij steeds meer opdrachten. Van zzp’er met een goed gevulde portfolio veranderde hij in een nug’ger: niet-uitkeringsgerechtigde werkloze. Na anderhalf jaar stopten we met de behandeling. Sindsdien is hij redelijk stabiel, op enkele vervelende restklachten na.

Door het gevecht tegen ziekte en medische stand waren we doodop. Ons sociale leven was gedecimeerd. Mijn man had grote moeite zichzelf opnieuw uit te vinden. Ik was verantwoordelijk voor het gehele inkomen, het onderhoud van ons grote, oude, vrijstaande huis en het reilen en zeilen van ons gezin. Ons leven in een slaperig dorpje aan de kust bij Delfzijl was héél moeizaam geworden, en in 2011 zetten we ons huis te koop.

Dat besluit viel ons zwaar. We hadden het huis met veel liefde en zorg verbouwd. Onze kinderen waren er geboren. Jarenlang hadden we er in alle rust gewerkt en gespeeld, mijn man in zijn metaalwerkplaats, ik in mijn kantoor en atelier, de kinderen daar waar het hen uitkwam. Maar wat moest, dat moest.

Nu, in 2014, zijn we vele aardbevingen en enkele prijsverlagingen later. Ons huis is nog altijd niet verkocht. We hebben een enkel lichtzinnig bod gehad, 50 procent onder de WOZ-waarde van begin 2012, vóór de beving bij Huizinge. Zouden we op dat bod zijn ingegaan, dan stonden we nu met een restschuld op straat.

Inmiddels ervaren we onze woon- en werkplek als gevaarlijk en ziekmakend. Op anderhalve kilometer van ons dorp bevindt zich de grootste productielocatie van het Groningenveld. De gaswinning geeft op diverse manieren overlast. Ons huis is aan het scheuren en verzakken. En nu ben ik dus niet alleen hondsmoe, maar ook zielsverdrietig, bij vlagen doodsbenauwd, en bovenal pisnijdig.

Ik ben kwaad omdat wij, inwoners van Groningen, als ratten in de val zitten. Op termijn zullen er zwaardere bevingen optreden, die mogelijk de zeedijk onherstelbaar beschadigen en huizen doen instorten. En hoe reageren onze volksvertegenwoordigers? Die trekken, samen met de NAM, een blik loze beloftes open.

Loze belofte 1: effectief schadeherstel. Er heerst grote willekeur. De ene keer wordt schade afgedaan als niet-bevingsgerelateerd, de andere keer wordt schade veel te laag getaxeerd. Als je buiten het officiële schadeherstelgebied woont, krijg je niks. En funderingsschade kán niet eens worden vastgesteld – laat staan dat daar wat aan gedaan kan worden.

Loze belofte 2: bouwkundig versterken. Plannen variëren van gebouwen met een soort fleece beplakken en stuken tot plaatsing van stalen constructies aan de binnenzijde om verdiepingen te stutten. Ingrepen ónder het maaiveld zijn niet mogelijk. Versterking is er enkel op gericht dat bewoners na een stevige beving levend hun huis verlaten. Naar het pand zelf kunnen ze fluiten – dat is dan total loss.

Loze belofte 3: waardevermeerdering. Wat heb je aan zonnepanelen en HR++ ramen als de grond blijft trillen en de kans op grotere schokken blijft bestaan? De wetenschap dat de staat aan die beklemmende situatie geen eind wil maken, drijft mensen tot waanzin. Bij derving van woongenot en levensgeluk valt iedere waardevermeerderingsregeling in het niet.

Loze belofte 4: waardedalingscompensatie. Mocht je, against all odds, iemand bereid vinden om je huis te kopen, dan kun je een claim indienen bij de NAM. Maar hoeveel de verkoper precies ter compensatie tegemoet kan zien, is onduidelijk. Tot op heden is er niet één claim uitgekeerd. En volgens minister Kamp ís er dus niet eens sprake van een flinke waardedaling.

Lariekoek. De huizenmarkt is een vrije markt, en die wordt bepaald door vraag en aanbod. Het aanbod is schrikbarend groot: halve dorpen staan in de (stille) verkoop. De vraag is extreem laag. Mensen van buiten mijden Groningen. Mensen van hier, die ondanks alles willen blijven, krijgen de financiering niet rond of raken hun huidige woning niet kwijt.

Lokale overheden gedragen zich, in het aangezicht van al deze ellende, als robots. Zo kregen wij onlangs een aanmaning van de gemeente Delfzijl, omdat wij weigeren de OZB te betalen. Men gaat dus gewoon door met het innen van belasting over een product dat door toedoen van de NAM en de staat waardeloos, onveilig en ongezond is geworden. Regels zijn regels, de gemeentelijke begroting moet sluiten en als wij niet betalen, zijn wij de gebeten hond.

Sinds kort zijn mijn man en ik in gesprek met de Commissie Vangnet Bijzondere Gevallen. Zou dat loze belofte 5 zijn? Het is niet duidelijk of en hoe zij ons gaan helpen. Ons is verteld dat er geen huizen worden opgekocht. Jammer, want dat is precies wat we willen. Koop ons huis voor een redelijke prijs, help ons aan vervangende woonruimte dichter bij familie en voorzieningen. Geef ons en onze kinderen van negen en twaalf jaar de kans om de vermoeidheid, het verdriet, de angst en de woede definitief achter ons te laten.

Al het andere, van financiële steun tot psychologische begeleiding, biedt slechts in beperkte mate verlichting, zoals ook schadeherstel en bouwkundig versterken niet de bevingen wegnemen, maar alleen de gevolgen ervan verdoezelen en verzachten.

Pas als de staat de gaskraan dichtdraait en alle gedupeerden fatsoenlijk worden gecompenseerd voor geleden schade, zal de wolk vol giftige emoties langzaam verdampen.

Tot op heden verdomt de staat dat, en daar kan ik niet in berusten. De ziekte en werkloosheid van mijn man heb ik beschouwd als dikke pech, die ik met moeite heb leren accepteren. Maar deze uitzichtloze situatie is geen pech. Dit wordt ons aangedaan. Het is een politieke keuze om het leed van ons Groningers op flagrante wijze te negeren. Tegen de psychische gevolgen van de gaswinning kan niemand zich wapenen, zelfs ik niet, hoe ik ook mediteer en mijn zegeningen probeer te tellen.

Er komt een dag dat ik, of een van de honderdduizenden andere gedupeerden, in duizend stukjes uit elkaar spat, met alle kwalijke gevolgen van dien.