Londen blij met sigaar uit eigen doos

Cameron doet alsof hij Brits geld voor de poort van de hel wegsleept. Juncker verschuilt zich na kritiek op Luxemburg.

Reputaties redden: daar draaide het deze week om in Brussel. De Britse premier David Cameron wilde laten zien dat hij woord houdt en de EU-naheffing van 2,1 miljard euro die hij onlangs kreeg echt niet gaat betalen. De nieuwe baas van de Europese Commissie, Jean-Claude Juncker, moest zich verweren tegen beschuldigingen dat hij als Luxemburgse premier multinationals hielp belasting te ontwijken. En Nederland deed er alles aan om vooral niet over één kam te worden geschoren met het ‘belastingparadijs’ Luxemburg.

Van alle pr-offensieven was het Britse het meest gewaagde. Cameron oogde vorige maand woest toen bekend werd dat verschillende landen, waaronder het Verenigd Koninkrijk en Nederland, als gevolg van nieuwe rekenmethodes dit jaar extra moeten bijdragen aan de EU-begroting. Minister George Osborne van Financiën kon zijn baas gisteren geruststellen: hij maakte na Brussels overleg met collega’s trots bekend dat de Britse naheffing wordt „gehalveerd”. Een overwinning. Of toch niet?

Jeroen Dijsselbloem, die een naheffing van 642 miljoen euro moet verwerken, kwam met een heel ander verhaal naar buiten. Volgens de Nederlandse minister was helemaal niet over bedragen gesproken. De ‘halvering’ waarover Osborne sprak vloeit voort uit de allang geleden nog door Margaret Thatcher bedongen jaarlijkse Britse korting op de EU-bijdrage. Als je het bedrag dat de Britten via die weg terugkrijgen van de naheffing aftrekt, kom je inderdaad op een halvering. Dijsselbloem: „Die Britse korting heeft hij niet vandaag bedongen en is vandaag ook niet verleend. Die bestond al lang.”

EU-diplomaten sloegen de sigaar uit eigen doos van Osborne met verbazing gade. Maar Cameron kan tevreden zijn: het Britse ‘succes’ gonsde binnen de kortste keren rond in de Britse media en op twitter. Met de hete adem van de anti-Europese partij UKIP in de nek en verkiezingen op komst (in 2015) wil de Britse premier laten zien dat hij Europa de baas is. Is zijn reputatie gered? Misschien even, in eigen land. Zeker niet in Brussel.

De naheffingen, hoe groot de ophef hierover ook, zijn legitiem, erkende Dijsselbloem. Betalen dus. Alleen: de rekening hoeft niet op 1 december te worden voldaan. Omdat het deze keer om uitzonderlijk grote bedragen gaat, is afgesproken dat lidstaten gespreid mogen betalen, zonder extra rentelasten. De rekening moet 1 september 2015 zijn voldaan. Dat betekent wel dat landen die geld terugkrijgen, zoals Frankrijk, daarop moeten wachten.

En dan was er nog ‘Lux-leaks’, de ophef over onthullingen eerder deze week dat honderden multinationals dankzij fiscale constructies in Luxemburg vrijwel geen belasting betalen, ten koste van staatsbegrotingen elders in Europa. Constructies waar Juncker, toen hij daar nog premier was, zijn handtekening onder heeft gezet. Het is geen zaak die hem ten val kan brengen, maar die niettemin pijnlijk is, in zijn eerste week als commissie-voorzitter. Juncker pakte het handiger aan dan Cameron: hij ging lastige vragen uit weg door zich niet te laten zien.

Lidstaten staan al langer onder druk om misbruik van belastingvoordelen tegen te gaan. Nederland wil dat ook, zei staatssecretaris Eric Wiebes (Financiën) die ook in Brussel was. Dat de Nederlandse belastingpraktijken lijken op de Luxemburgse, wees hij van de hand. „Nederland is op geen enkele manier een belastingparadijs. Wij zijn al honderden jaren een doorvoerland, ook op het terrein van financiële geldstromen.” De reputatie van Nederland is even gered.