Hiddink legt hoofd op het hakblok

De bondscoach legt zijn lot in handen van dezelfde spelers die hij verantwoordelijk houdt voor Oranjes falen. Plan van aanpak? „Anders aanpakken.”

Foto’s Robin Utrecht

Met de mededeling dat hij opstapt in het geval van een nederlaag van Oranje tegen Letland, volgende week zondag, formuleerde Guus Hiddink plotseling een concreet afrekenmoment. Een ondubbelzinnige boodschap van de geplaagde bondscoach na weken waarin ophef rond een „strengere en kritischere evaluatie” door de KNVB gevolgd werd door geneuzel over een ‘plan van aanpak’ dat Hiddink volgens directeur betaald voetbal Bert van Oostveen zou hebben gemaakt, maar wat dan weer niet een term van de coach zelf bleek.

Nu dan: er moet gewonnen worden van Letland, anders rolt zijn kop. „En een gelijkspel lijkt me ook niet genoeg”, zei Hiddink. De bondscoach maakte vrijdag in Zeist de selectie bekend voor de oefeninterland tegen Mexico en het – normaal gesproken – niemandalletje van een EK-kwalificatieduel tegen Letland. Bij de afvallers zaten, niet-verrassend, geen verrassingen en zo maakt Hiddink grosso modo gebruik van dezelfde spelers die hij met zoveel woorden vrijdagmiddag ook verantwoordelijk hield voor het falen: de drie nederlagen.

Krachtdadig leiderschap

Hij ontzag zichzelf volkomen bij de analyse van waar het toch allemaal verkeerd was gegaan. Nu krachtdadig leiderschap gewenst is van de bondscoach – die volgens de grootste twee Nederlandse kranten al had moeten opstappen – achtte hij het kennelijk niet het moment om de trainersstaf in het openbaar de maat te nemen. Daarmee schoof hij veel af op de spelers. „De taken zijn duidelijk geweest, maar de uitvoering was niet zoals gewenst.” En nu? „We zullen met impulsen komen tegen Mexico, in de vorm van wat jongens die speeltijd krijgen”, zei Hiddink. „Maar je hoopt dat de lessen snel geleerd zijn. We gaan ze confronteren met beelden, zoals altijd, in de hoop dat ze het anders aanpakken.”

Geen plan van aanpak dus, wel anders aanpakken. Hij heeft individuele gesprekken over de telefoon gehad met „de leidende jongens” en is op bezoek gegaan bij aanvoerder Robin van Persie. „Ik heb mijn gevoel en verstand op ze los gelaten, daar werd heel energiek op gereageerd. Dat zou moeten terugkomen in de wedstrijden.” Hij was uitdagend richting de pers toen het ging over zijn vermogen om spelers (nog) te raken. „Vraag het ze maar, en geef mij daarna maar de conclusie. Jullie zijn slim genoeg om door te vragen bij de spelers en om te horen of hun antwoorden geforceerd zijn.”

Hij bediende zich van humor en was scheutig met spot, bijvoorbeeld toen het ging over discipline bij Oranje. Hij zei half serieus dat het één keer was voorgekomen dat een international „op slofjes” aan het ontbijt was verschenen, waar sportschoenen verplicht zijn volgens de gedragsregels. „Grote incidenten hebben wij niet waargenomen.” Wel heeft hij de botsende Van Persie en Klaas-Jan Huntelaar – de spitsen die tijdens de wedstrijd tegen Kazachstan een „ego-clash” hadden – gewaarschuwd om zich „normaal en stimulerend te gedragen” en in het belang van het team „de gunfactor” te hebben naar elkaar.

Fundament ontbrak

Terugblikkend op de vier interlands tot dusver zei hij dat Oranje zich „vier keer in de voet heeft geschoten”, door vier keer vroeg op een 1-0 achterstand te komen. Alleen tegen Kazachstan-thuis kon het tij gekeerd worden. Voor zover mogelijk weet hij de nederlagen tegen Italië en Tsjechië aan het ontbreken van dragende spelers. Dat excuus gold niet meer op IJsland vorige maand (2-0 nederlaag). Maar ook toen „ontbrak het fundament” en „dan is het niet mogelijk om tot goede opbouw en aanvalsafsluiting te komen”.

Aanvaller Memphis Depay en verdediger Ron Vlaar zijn weer inzetbaar – laatstgenoemde kwam na het WK niet meer voor Oranje in actie. Zo is de groep van van afgelopen zomer weer bijna helemaal bij elkaar. „Na een succesvol WK moet je af en toe even kijken naar wat er veranderd c.q. vernieuwd moet worden”, had Hiddink vorige maand gezegd nadat de KNVB vertrouwen in hem had uitgesproken. Alles lijkt erop dat hij in ieder geval in deze laatste twee interlands van het bewogen voetbaljaar 2014 een beroep zal doen op de usual suspects.

Hiddink, die vandaag (zaterdag) 68 is geworden, had zich niet gekleineerd gevoeld door de opmerking van directeur betaald voetbal Van Oostveen, die hem „scherper en kritischer” ging evalueren. Johan Cruijff zei in VI dat Van Oostveen „de ballen verstand van voetbal” heeft en dus niet kan oordelen over Hiddink. De bondscach bleef vrijdagmiddag zijn diplomatieke zelf. „Ik hoefde niet op mijn blote knietjes”, grapte hij.

Hij legt zijn functie dus neer als Oranje de nummer 99 van de wereld volgend weekend niet verslaat. Een tamelijk risicoloze belofte, maar wel een signaal dat het bij verdere aftakeling van Oranje geen enkele zin heeft om nog door te gaan. Logisch als wat. Toch: dat hij de wat-als-vraag – wat als het tegen Letland weer niet lukt? – überhaupt beantwoordde was opvallend. Doorgaans zijn trainers niet bezig met eindigheid.