Collega’s? Nee, familie

Ze bestaan nog, de mensen die graag decennialang voor dezelfde baas werken. „Toen ik begon werkten we nog met een telex.”

Erol Altintas (53) verpakt al dertig jaar lang Saksische leverworsten. Toen hij op een zaterdag in 1979 vanuit Turkije naar Nederland kwam, kon hij op maandag meteen beginnen in een conservenfabriek in Hoorn. Sindsdien bedient hij de machines die het vlees wegen en inpakken. Aan de indringende geur van gekookt vlees moest hij wel even wennen, maar nu beweegt hij zich soepel tussen de lopende banden vol blikjes en potjes.

Een verdieping hoger in de gang van het kantoor prijkt een grote portretfoto van Altintas aan de muur tussen de veertig andere portretten van werknemers die meer dan 25 jaar in dienst zijn. Mede-eigenaar Paul Damen laat het trots zien. „Bij 12,5 diensttijd kom je nog niet in deze galerij te hangen hoor. Daar zijn er hier zoveel van.”

25 jaar? Een kerstpakket tot aan je dood

Waar veel bedrijven en organisaties het liefst alleen nog werken met tijdelijke contracten, voert zijn Groot Conserven bv een heel bewust beleid om mensen lang in dienst te houden. „Jonge werknemers zijn dan wel goedkoper, maar mensen die lang in dienst zijn bieden continuïteit en loyaliteit aan een onderneming.” Een jubilerende werknemer wordt dan ook in de watten gelegd met een bruto maandsalaris netto uitbetaald, een dag betaald verlof en een thuisbezoek van de voltallige directie met bloemen en taart. Bij vijfentwintig dienstjaren krijg je bovendien een kerstpakket tot aan je dood en bij een veertigjarig jubileum een diner met een onbeperkt aantal gasten.

Van de administratief medewerker Trudy Beemsterboer (58, 42 jaar in dienst) tot de commercieel directeur Jan Swagerman (60, 39 jaar in dienst): een andere baan hebben ze allemaal wel eens overwogen, maar toch zijn ze gebleven. „Ik wil echt niet mijn hele leven in zo’n benauwd kantoortje zitten”, dacht Swagerman nog op zijn eerste dag bij het bedrijf. „Maar het is net als met een huwelijk, er komen verleidingen langs en toch blijf je uiteindelijk bij je vrouw.” Verveelt het nooit, elke ochtend naar hetzelfde bedrijf? Damen: „Ach, je zult moeten accepteren dat er op een gegeven moment sleur optreedt. Maar je krijgt er veel voor terug: iedereen voelt zich onderdeel van de familie.”

„Mensen identificeren zich met hun werkgever of organisatie en gaan daar letterlijk een beetje van houden”, verklaart organisatiepsycholoog Annelies van Vianen. Uit onderzoek blijkt steeds weer hoe wezenlijk die betrokkenheid is voor het succes van een bedrijf. Vianen: „Er wordt gauw gedacht dat de moderne mens niet lang voor dezelfde baas wil werken, maar het tegendeel is waar.” Het zit volgens haar niet in de aard van de meeste mensen om graag te verkassen, zeker niet na hun vijfendertigste, als ze eenmaal gesetteld zijn”. Ook arbeids- en organisatiepsycholoog Wilmar Schaufeli denkt dat werknemers over het algemeen conservatief zijn.

Het gemiddeld aantal dienstjaren is ongeveer gelijk gebleven in de loop der jaren. Werkte men in 1996 gemiddeld 9,5 jaar bij hetzelfde bedrijf, in 2013 was dat 10,5 jaar, blijkt uit onderzoek van het CBS. Het verschil wordt vooral veroorzaakt door vrouwen die minder vaak stoppen met hun baan als ze een kind krijgen. Mannen werken gemiddeld juist iets korter voor dezelfde baas. Toch denkt Schaufeli dat écht lange dienstverbanden van vijfendertig en veertig jaar in de toekomst zullen afnemen vanwege veranderingen in de maatschappij, zoals de toename van flexwerkers.

„Mensen vinden het leuk dat leden van de directie hier tijd voor vrij maken ondanks hun drukke agenda’s”, vertelt Annemieke de Vries (54, 30 jaar in dienst) tijdens het jaarlijkse jubilarissendiner van Shell. In het afgehuurde Haags Gemeentemuseum kwamen vorige week 290 Shellwerknemers samen die dit jaar hun zilveren, parelen, koralen of robijnen jubileum vieren. Eén voor één worden ze verwelkomd door leden van de Raad van Bestuur, daarna gaan ze met hun partner op de foto en volgt het diner-dansant.

Marjan van Loon (49, 25 jaar in dienst) heft haar champagneglas: „Een jubileum helpt je ook om even stil te staan bij wat je bereikt hebt.” Dat werknemers relatief lang in dienst blijven bij Shell komt volgens haar door de mogelijkheden om je te ontwikkelen. Zelf begon ze als chemisch technoloog en inmiddels is ze vicepresident LNG (vloeibaar aardgas). „De meeste werknemers wisselen iedere twee tot vijf jaar van functie en standplaats. Zo heb ik onder andere in Maleisië, Australië en Pernis gezeten, dat maakt het werk heel afwisselend.”

Een gouden ketting en een armband

Maar er zijn ook Shell-jubilarissen die al decennia min of meer hetzelfde werk doen en nog steeds tevreden zijn. Mitzi Ocalia (56) kwam als meisje van 21 bij Shell en werkt sindsdien als secretaresse. ‘Hoe houd je het 35 jaar vol in dezelfde baan?’, vroeg een jongere collega laatst. Maar voor Ocalia voelt het gewoon goed. „En er is wel veel veranderd hoor. Toen ik begon werkten we nog met een telex.” Trots toont ze haar gouden ketting en armband in de vorm van het bekende schelpje die kreeg ze bij haar twee jubilea. Ze wil nog minstens vijf jaar doorwerken. Lachend: „Het zou toch zonde zijn als ik mijn veertigjarig jubileum misloop.”