Chocoladefondue op het schoolmenu

Hagelslag was te ongezond voor het Nationaal Schoolontbijt, maar kinderen krijgen op school wel gekkere dingen te eten.

Als je ouders vraagt wat hun kinderen op de basisschool eten, hoor je de gekste verhalen. Over satéstokjes als lunch, restjes Chinees eten van de vorige avond, stukjes pizza of een zak poffertjes. Als kinderen jarig zijn, dragen ouders schalen met gefrituurde hapjes met sauzen de school binnen. Of dienbladen met versierde cupcakes met prinsessen en piraten.

Of chocoladefondues. Daar dippen leerlingen fruit en schuim in, vertelt een moeder uit Den Haag – die anoniem wil blijven omdat ze niemand voor het hoofd wil stoten. Alles zit dan onder de chocolade, weet ze. De tafels, de schriften, de pennen, hun gezichten. „En iedereen misselijk.”

Bij de twaalfde editie van het Nationaal Schoolontbijt van deze week, waarbij een half miljoen kinderen op ongeveer 2.500 basisscholen een gezond ontbijt kregen, was hagelslag geschrapt – te ongezond. „Geen vreemde actie”, vindt de moeder uit Den Haag. „Er mag echt wel beter gegeten worden. Thuis én op school.”

Alles plakt

Het is een lastige kwestie. Want wie gaat de omslag maken? Gezond eten meegeven is voor ouders niet praktisch, zegt Jaap Seidell, hoogleraar voeding en gezondheid aan de VU in Amsterdam. „Fruit past niet altijd in de broodtrommel, je hebt vaak een mesje nodig, een servet. Alles plakt. Een bakje met salade gaat lekken. Ouders denken: een reep en een pakje drinken is makkelijker.”

Scholen in Nederland serveren geen (warm) eten, in tegenstelling tot scholen in veel andere landen. Vroeger gingen kinderen tussen de middag naar huis of waren ze vroeg uit. Dan zat moeders thuis op ze te wachten met een boterham. „Die tijd is wel voorbij”, zegt Seidell. Kinderen zijn steeds langer op school, maar de voorzieningen zijn daar niet op aangepast.

Vrijwel alle scholen in het land hebben in hun beleid staan dat er gezond getrakteerd moet worden. Slechts een deel van de scholen houdt ouders daar aan. Vaak zijn dat onderwijsinstellingen die meedoen aan speciale programma’s, zoals de Gezonde School, een overheidsproject om gezond eten en lichaamsbeweging te promoten.

Op de Prinses Amaliaschool in Zoetermeer hopen ze binnenkort een certificaat te ontvangen van de Gezonde School. „Elke woensdag moeten de kinderen fruit of groente bij zich hebben”, vertelt lerares Magalie Hublart. „Onlangs leerden de kinderen in een speciale bus hoe ze gezonde snacks kunnen maken. En ze mogen hier alleen gezond trakteren.” Dat levert leuke dingen op, zegt ze: muisjes in de vorm van aardbeien met een sliertje drop als staart, een bootje van komkommer en wortel en egels van appels en satéprikkers met druiven.

Maar gezond trakteren wordt niet altijd gewaardeerd door kinderen, weet Ingeborg Willemsen, een moeder uit Den Haag met vijf kinderen. Een van haar zoons had eens spiesjes met druiven, worst en kaas uitgedeeld. „Hij vond het heerlijk, maar niemand wilde het verder eten. Niets zo erg voor een kind als dat.” Dus maakte ze bij de volgende traktatie eierkoeken met parasolletjes, zure matjes, gummiberen en hagelslag. En de keer daarna cake in de vorm van frietjes in een patatbakje met slagroom.

Cakejes met hun naam erop

De lat wordt steeds hoger gelegd, vertellen ouders. Als kinderen thuiskomen met versierde cakejes met hun naam erop of in cellofaan verpakte borden met snoep, slaat soms de paniek toe. Ouders weten niet hoe ze dat de volgende keer moeten overtreffen. Traktaties kosten soms wel vijf euro per leerling.

Een moeder uit Rotterdam vertelt dat ze de broodtrommels van haar zoons geregeld vol terug vindt in hun schooltassen. Dan heeft er weer iemand uitgedeeld. „Na een groot stuk taart of een zak chips hadden ze geen honger meer. Uiteraard.”

Uit onderzoek blijkt dat kinderen het heel leuk vinden om te vieren dat ze jarig zijn, maar dat hoeft helemaal niet met eten, zegt hoogleraar voeding Jaap Seidell. „Ze vinden het ook geweldig om op een stoel te staan en toegezongen te worden.” Zijn advies is: schaf traktaties af. „Ouders zijn van de competitie verlost, kinderen voelen geen druk en leerkrachten hoeven niet met ouders in discussie over wat nou gezond is en wat niet.”

Want dat is écht een punt, zegt Seidell: „Niemand lijkt dat meer te weten.” Brood is slecht want daar zitten koolhydraten en gluten in, melk is ongezond wegens melksuikers die niet verteren, kaas en vleeswaren zijn te zout én te vet en fruit bevat te veel suiker en het zuur is slecht voor de tanden. „Wat hou je over? Een plakje komkommer en een schijfje tomaat.” Maar wat is volgens Seidell dan wel gezond? Dit: Normaal eten, alles met mate en genoeg beweging.