Valse start Juncker door Luxleaks

Commissie-voorzitter Juncker krijgt kritiek voor de rol van ‘zijn’ Luxemburg bij ontwijking van belasting door bedrijven.

Nog geen week voorzitter van de Europese Commissie en nu al middelpunt van een politieke storm. Jean-Claude Juncker had het ongetwijfeld graag anders gezien. Hij ligt onder vuur vanwege de hulp die Luxemburg – toen hij daar premier was – bood aan multinationals om belasting te ontwijken, waardoor andere landen belastinginkomsten misliepen.

Woensdag onthulde het Internationale Consortium van Onderzoeksjournalisten (ICIJ) op basis van gelekte documenten dat meer dan 340 grote bedrijven, waaronder PepsiCo, Ikea en Deutsche Bank, vrijwel geen belasting betalen dankzij complexe belastingconstructies in Luxemburg.

Juncker presenteerde zich de afgelopen maanden als de man die de sociale en economische rechtvaardigheid wil terugbrengen in Europa. De nieuwe baas van de commissie spreekt graag van „een laatste kans” om het vertrouwen van burgers te herwinnen. Maar hoe geloofwaardig is hij nog?

Dat het groothertogdom belastinggunsten verleent aan bedrijven is geen geheim, maar door de gedetailleerdheid van het onderzoek, en de gebleken schaal van deze praktijken, staan de schijnwerpers nu vol op het land. En dus op Juncker, die niet alleen premier was van 1995 tot 2013, maar ook minister van Financiën (1989-2009).

Juncker heeft de suggestie dat zijn land een belastingparadijs is, altijd verworpen. Als premier verzette hij zich tegen versoepeling van het bankgeheim (in 2013 gaf hij dat op). Ook nu blijft hij kalm. Volgens zijn woordvoerder reageerde Juncker „sereen” op de jongste beschuldigingen.

In het Europees Parlement doen ze dat niet. Partijen eisen dat Juncker uitleg komt geven. „Staat hij aan de kant van de Europese burgers of van de belastingontduikers?”, vroeg Gianni Pittella, leider van de Europese sociaal-democraten.

EU-lidstaten lopen naar schatting 1.000 miljard euro per jaar mis door belastingontwijking of -optimalisatie. De druk om dit aan te pakken groeit. De Europese Commissie doet al onderzoek naar belastingconstructies in Nederland, Luxemburg en Ierland. Die zijn mogelijk in strijd met staatssteun-regels. Extra pikant is dat de vorige commissie onder leiding van José Manuel Barroso al klaagde dat Luxemburg onvoldoende meewerkt aan informatieverzoeken. Juncker beloofde woensdag dat hij zich niet met dit onderzoek zal bemoeien.

Zijn positie lijkt niet in gevaar. De Duitse minister van Financiën, Schaüble, bestreed gisteren dat de commissie beschadigd is. „Minimaliseren van belastingdruk is niet echt nieuw.” Maar een droomstart maakt Juncker niet.