Sluiproute rond Berlijn

De zogeheten East Side Gallery op deBerlijnse Muur. Foto REUTERS/Fabrizio Bensch

Op 9 november is het een kwart eeuw geleden dat in Berlijn de Muur begon te vallen. Al snel was weer vrij personen- en goederenverkeer tussen Oost en West mogelijk. Voor die tijd was het voor OostBerlijners onmogelijk om langs normale weg iets uit West-Berlijn te krijgen. Soms lukte het via een lange omweg, zoals het volgende bizarre voorbeeld laat zien.

Februari 1988. Een journalist in Nederland heeft bij het Märkisches Museum in Oost-Berlijn foto’s van de oude en de nieuwe sterrenwacht aangevraagd en toegestuurd gekregen. Als tegenprestatie vraagt de directeur van het museum om een catalogus van een tentoonstelling in het George-Kolbe Museum in West-Berlijn. Hij kan daar zelf niet aankomen vanwege de Muur.

De journalist bestelt de catalogus per brief bij het museum. Daar begint het boekwerk in Bahnhof Zoo zijn reis naar Nederland. Bij het Eisenbahn- Kontrollpunkt Griebnitzsee passeert het de muur om West-Berlijn en rijdt het Oost-Duitsland (de Duitse Democratische Republiek) binnen. Bij de grensovergang Helmstedt-Marienborg komt het in West-Duitsland (de Bondsrepubliek Duitsland) en twee dagen later valt het bij de journalist op de mat.

De Westberlijnse verpakking, vol met compromitterende stempels, wordt nu verwijderd en vervangen door maagdelijk pakpapier. Op de voor- en achterzijde wordt duidelijk wissenschaftlicher Schriftentausch geschreven, waar de directeur van het Märkisches Museum op had aangedrongen. Een wetenschappelijk geschrift wordt makkelijker doorgelaten. Dan gaat het boekwerk naar het postkantoor en reist het langs dezelfde weg terug naar het Oosten. Maar nu twee stations verder, naar het Ostbahnhof in Oost-Berlijn.

Uiteindelijk belandt de catalogus via het postdistributiekantoor in het postvak van de directeur van het Märkisches Museum. De catalogus heeft dan een afstand van 1200 kilometer afgelegd en is vijf maal een grens tussen Oost en West gepasseerd. En dat alles om de afstand van zo’n twaalf kilometer tussen de twee musea in Berlijn te overbruggen!