Lid toetsingscommissie: euthanasie te makkelijk

Inschrijfformulier van de Levenseindekliniek, een organisatie die euthanasie mogelijk maakt voor mensen die niet langer willen leven. Foto ANP / Lex van Lieshout

De euthanasiepraktijk in Nederland loopt uit de hand. Steeds meer mensen vragen euthanasie, artsen passen het steeds sneller toe en de toetsingscommissies keuren dat goed. Dit zegt ethicus Theo Boer die recent, na negen jaar, om deze reden uit een Regionale Toetsingscommissie Euthanasie is gestapt (er zijn er vijf). Recent uitten een huisarts en een ouderenverzorger ook kritiek op de steeds liberalere toepassing van de euthanasiewet die sinds 2002 geldt.

De cijfers spreken de critici niet tegen: van de 4.800 patiënten die vorig jaar euthanasie kregen, was eenderde niet terminaal ziek. Ze hadden wel ouderdomsklachten, zoals hartproblemen of dementie, maar ze zouden daar niet per se snel aan overlijden. Ze zagen volgens Boer vooral op tegen nog langer leven. In 2004 was 90 procent van de mensen die euthanasie kreeg terminale kankerpatiënt, vorig jaar nog maar 66 procent.

Het aantal mensen dat euthanasie krijgt, is in tien jaar gegroeid van 1.800 in 2004 tot 4.800 vorig jaar. Het aantal sterfgevallen is ongeveer gelijk gebleven, rond 140.000 mensen per jaar.

Boer zegt dat hij steeds vaker moeite had met een euthanasiedossier dat collega’s goedkeurden. Hij heeft in de negen jaar dat hij in de Arnhemse toetsingscommissie zat 4.000 dossiers beoordeeld.

‘Moderne mens wil aftakeling niet accepteren’

Mensen zijn euthanasie als een recht gaan beschouwen, zegt Boer in een interview met NRC Handelsblad:

“Dat komt doordat de moderne mens de aftakeling niet wil accepteren. Ze willen hun aftakeling beheersen en hun dood plannen. Alsof dat mogelijk is. Ouderdom komt nu eenmaal met gebreken. En wat moeten we met mensen die euthanasie willen omdat ze ‘niet in een verpleeghuis willen belanden’? Dat is misschien begrijpelijk maar voor díe behoefte moet je niet aan een arts vragen of hij je leven beëindigt.”

De meeste beslissingen over een dossier nam zijn toetsingscommissie unaniem: de artsen hebben zorgvuldig gehandeld. Soms keurden maar twee leden van de commissie een dossier goed en dan moest de derde zijn “verlies nemen”. Boer: „Dat is prima. Ik heb nooit bij een goedgekeurd dossier gedacht dat de patiënt niet doodwilde ofzo.” Boer kreeg last van zijn geweten als hij dacht: moet de samenleving déze euthanasie wel willen? Bijvoorbeeld een heel zieke patiënt die euthanasie kreeg mét haar partner die niet verder wilde leven zonder haar.

Een geestelijk verzorger in een verpleeghuis stelde onlangs dat eenzaamheid van ouderen een grote rol speelt in de toenemende euthanasievragen. Ouderenpsychiater Boudewijn Chabot noemde de euthanasiewet begin dit jaar „ontspoord” nadat een arts in deze krant vertelde over psychiatrisch patiënten bij wie zij na een paar gesprekken overging tot euthanasie.

Lees vanmiddag in NRC Handelsblad een interview met Boer (€).