Joden eisen toegang Tempelberg

Joodse activisten liepen gisteren in een protestmars naar de heilige plek. De situatie is explosief

Joodse activisten lopen in protestmars naar de Tempelberg. Kinderen droegen maskers van een neergeschoten activist. Foto AFP

Akkoord, David Ha’ivri bidt voor een derde Joodse tempel op de Tempelberg in Oost-Jeruzalem. Maar op die berg staan nu de Rotskoepel en de al-Aqsa-moskee. Wat moet er volgens de Joodse activist en kolonist met die islamitische gebedshuizen gebeuren?

Ha’ivri: „Ik ga niet in op de praktische kwesties, zoals wie de tempel zal bouwen of wat er met die gebouwen moet gebeuren. De toekomstige tempel zal neerdalen vanuit de hemel.”

De opvattingen van een religieuze extremist? Niet in Israël, waar ze meer en meer mainstream beginnen te worden. Tot tien, vijftien jaar geleden werd de Tempelbergbeweging als obscuur beschouwd. Tegenwoordig laten ook sommige ministers zich gelden als messianistische gelovigen.

Gisteravond verzamelden zich zo’n honderd Joden in West-Jeruzalem, waar vorige week hun zielsverwant Yehuda Glick werd neergeschoten, voor een mars naar de Tempelberg. Onderweg zwaaiden ze met vlaggen waarop de tempel afgebeeld staat, samen met het gebod uit de Torah om het gebedshuis te herbouwen. Jongetjes droegen een masker met de beeltenis van Glick, die ijverde voor meer Joodse toegang tot de Tempelberg.

Vooraf hingen er veel spanningen rond de mars, wat leidde tot de nodige speculaties over een Derde Intifadah. De Palestijnse aanslagen van de laatste weken lijken voort te komen uit boosheid over Joodse ‘provocaties’. Vorige week noemde de Palestijnse president Abbas de sluiting van de Tempelberg een „oorlogsverklaring”. Daarna brachten diverse Israëlische politici een bezoek aan de heilige plaats. Er waren Palestijnse rellen bij de al-Aqsa-moskee. Jordanië trok zijn ambassadeur uit Israël terug. En Hamas riep op tot tegendemonstraties.

Tot grote ongeregeldheden kwam het gisteren niet. Maar dat Joodse visitaties aan de Tempelberg gevolgen kunnen hebben, bleek in 2000. Het bezoek dat de latere premier Ariel Sharon toen aan de Tempelberg aflegde, wordt gezien als het laatste zetje tot de Tweede Intifada. Volgens Israël zijn het juist Hamas en de Palestijnse president Abbas die de religieuze spanningen nu aanwakkeren.

Israël veroverde Jeruzalem in 1967, maar liet het beheer van de Tempelberg over aan een Jordaanse stichting. De officiële lijn is dat Joden, vanwege de heiligheid van de locatie, de berg niet mogen betreden. De meeste orthodoxe Joden houden zich hieraan, maar meer zionistische gelovigen, zoals Ha’ivri, zijn het er niet mee eens. Joden kunnen op gezette tijden naar binnen, maar dan mogen ze – om moslims niet te provoceren – niet bidden.

De Israëlische godsdienstwetenschapper Motti Inbari is gepromoveerd op de Tempelbergbeweging. Hoewel niet alle leden van de beweging even radicaal zijn, zegt Inbari dat de leidende stroming „daadwerkelijk een derde tempel” nastreeft.

De meesten van hen bidden, net als Ha’ivri, voor een goddelijke interventie. Een kleinere groep van religieuze zionisten, onder wie veel kolonisten, vindt dat er actie nodig is om de tempel te bouwen. Eén van hen, Yehuda Etzion, werd in 1984 opgepakt omdat hij de al-Aqsa-moskee wilde opblazen.

Tot deze groep behoort ook Joel, een 18-jarige Torah-student en kolonist, die gisteravond meeliep met de mars. De moskee moet weg, vindt hij. Joel, die zijn achternaam niet wil geven, begrijpt dat dit zou leiden tot grote religieuze spanningen. Maar, zegt hij, moslims streven de vernietiging van niet-moslims na. „Wij zijn vredelievender. Moslims zijn welkom om te bidden in onze tempel.”

Ter relativering: Joel geeft toe dat hij 100 shekel – 21 euro – krijgt voor zijn aanwezigheid bij de mars. Die is georganiseerd door Derech Chaim (‘levensweg’), een beweging die eenheid onder Joden nastreeft.

Volgens wetenschapper Inbari wakkeren deze extremistische Joden de religieuze spanningen aan. „Maar dat doet Hamas net zo goed.” Inbari verwacht niet dat de Tempelbergactivisten hun zin zullen krijgen. Weliswaar worden ze en masse lid van Likud, de partij van premier Netanyahu, om invloed uit te oefenen. „Maar ik geloof al met al in de verstandigheid van onze politici.” Premier Netanyahu heeft gisteren gezegd dat de regeling voor de Tempelberg onveranderd blijft.