In Madrid voelen we ons Catalaanser

Op bezoek bij de Círculo Catalán de Madrid, de club van driehonderd in Spaanse hoofdstad.

Uitgerekend aan het Plaza de España is het kantoor van de Catalaanse gemeenschap gevestigd. Hier komen de driehonderd leden van de Círculo Catalán de Madrid regelmatig samen om in de Spaanse hoofdstad onder elkaar te zijn. Ze kijken naar duels van Barça, dansen de typisch Catalaanse cirkeldans sardana en eten lekkernijen uit hun geboortestreek. Voertaal is Catalaans. Maar over politiek wordt niet gesproken – althans niet officieel. „Nee, er zullen geen stembussen staan voor de volkspeiling van zondag. Wie daaraan wil meedoen, zal naar Barcelona moeten gaan”, zegt de medewerkster van het secretariaat.

De tienduizenden Catalanen in Madrid worden in de hoofdstad dagelijks geconfronteerd met hun identiteit. Er gaat geen dag voorbij of schrijfster en psychologe Anabel Abril – geen lid van de Cirkel – moet zich als Catalaan verdedigen. „Het imago van de Catalanen is in de loop van de tijd sterk verslechterd. Dat doet pijn”, zegt Abril in de bar van een hotel aan de Madrileense Gran Vía. „Velen zijn het zat om steeds maar weer dezelfde argumenten uit te wisselen. Maar ik blijf dat wel doen. Catalanen zijn nu eenmaal anders dan Madrilenen.”

Abril verruilde tien jaar geleden Barcelona voor Madrid. „Mijn man Enric Juliana kreeg hier een baan als journalist aangeboden. Ik moest wel met hem mee”, lacht ze nippend aan een kopje thee. „Mijn familie en vrienden kwamen wel met kritiek. ‘Wat moet je nou in Madrid?’, zeiden ze dan. Het beeld dat Catalanen van Madrid hebben is net zo goed gekleurd als andersom. Als mijn dochter van 22 terug is in Catalonië moet zij zich op haar beurt weer verdedigen voor Madrid. Aan beide kanten ontbreekt het aan empathie. Van een dialoog is bijna geen sprake meer.”

De geboren Catalaanse ging op zoek naar geestverwanten in Madrid. Ze wilde weten hoe het andere lotgenoten vergaat in de stad, die in velerlei opzichten verschilt van Barcelona. Abril sprak met vijftig vooraanstaande mannen en vrouwen en legde haar bevindingen vast in het boek Catalanes en Madrid, dat in 2012 uitkwam.

Ze bladert door haar werk en houdt stil bij een zakenman, een meesterkok en een acteur. „Iedereen begreep direct mijn bedoelingen. Het is mooi te zien dat de meesten beide steden koesteren. Madrid ís namelijk óók een stad om van te houden.”

Met die boodschap hoeft Abril vandaag de dag in Barcelona niet aan te komen. Vele Catalanen zien ‘Madrid’ als bron van alles wat er mis is in het hedendaagse Spanje. Daarbij werkten het negeren van de roep om meer Catalaanse zelfstandigheid, de diepe economische crisis en tal van corruptieschandalen als katalysatoren. Abril blijft zelf zondag in Madrid, maar haar man zal wel op verzoek van diens moeder naar Barcelona reizen en aan de peiling meedoen.

Volgens Abril zou het heel goed mogelijk kunnen zijn dat de 7,5 miljoen Catalanen net als de Schotten uiteindelijk ‘no’ zouden zeggen tegen onafhankelijkheid. „Persoonlijk geloof ik ook helemaal niet in een afscheiding van Spanje. Maar dat wij anders zijn dan de rest van het land staat voor mij vast. Geef Catalanen een stem en laat ze een eigen weg gaan. Dan kunnen Catalanen en Madrilenen prima naast elkaar in één land leven.”

De medewerkster van de Círculo Catalán de Madrid – die haar naam absoluut niet wil prijsgeven – denkt er net zo over. „De meeste Catalanen voelen zich prima thuis in Madrid. Als we een sardana midden op het Plaza de España willen dansen is dat geen probleem. Dat moet zo blijven.”