In de stress van genegeerde Whatsapp-berichten? Pure overlevingsdrang

Foto ANP

Het is vrijdag, nog een paar uurtjes te gaan en dan is het weekend. Wat gaan je vrienden vanavond doen? Vraag het anders even. Je appje is verstuurd en zo te zien gelijk gelezen ook. Even afwachten dus. Een uur verder kijk je weer, nog steeds geen reactie. Vier uur later ook niet. Wat is hier aan de hand? Was die grap laatst toch niet goed gevallen? Zijn mensen soms boos op je? Ben je wel leuk genoeg? Waarom houdt niemand van je? NRC Q zet alles wat je moet weten over Whatsapp-stress op een rij.

Wat is er aan de hand?
Tot nu toe zag je een groen vinkje wanneer Whatsapp jouw berichtje verstuurde. Je zag twee groene vinkjes als het bericht was aangekomen. Voortaan zie je ook wanneer je bericht is gelezen, dan worden de vinkjes blauw.

Is het voorbeeld hierboven niet wat overdreven?
Nee, er zijn mensen die zo hun weekend beginnen, zegt Colin van der Heiden, psychotherapeut bij zorginstelling PsyQ.

“Toen ik het nieuws over Whatsapp hoorde dacht ik gelijk: ojee hier gaan mensen last van krijgen.”

Waarom vinden we het vervelend als mensen niet meteen reageren?
Dat komt door onze behoefte aan bevestiging, zegt Van der Heiden. Wanneer je weet dat iemand het bericht heeft gelezen zónder te reageren ga je zelf speculeren.

Wat zit erachter?
“Je bent niet zenuwachtig over de reactie, maar over de oorzaak van het uitblijven van een reactie”, zegt Van der Heiden.

“Grote kans dat iemand even geen tijd heeft om te reageren of eerst moet nadenken, maar in ons hoofd is het onze eigen schuld. Misschien vinden ze me niet aardig, of was het berichtje stom.”

De ontvanger heeft ’t ook zwaar

Overigens kan dit ook bij de ontvanger gebeuren, zegt Van der Heiden. Die moet meteen reageren omdat die weer bang is dat de ander het vervelend vindt dat de reactie uitblijft. Gelukkig zal niet iedereen hier evenveel last van hebben, zegt Van der Heiden. Vooral mensen die veel bezig zijn met het leggen van relaties zoals jongeren zijn gevoelig voor de waardering van anderen. Hetzelfde geldt voor mensen die over het algemeen onzekerder zijn of sociale angststoornissen hebben.

NRC Q zit ook op WhatsApp (en we zijn niet beledigd als je niet reageert). Volg en deel ons.

Waar komt die drang naar bevestiging vandaan?
Dat heeft niets met sociale media te maken, dat zit gewoon in onze genen, zegt Johan Karremans, hoofddocent psychologie aan de Radboud Universiteit Nijmegen. Ook al is de afwijzing heel subtiel dan roept dat een heel heftige reactie op bij mensen:

“Afwijzing activeert het gebied in de hersenen dat ook geactiveerd wordt wanneer we fysieke pijn ervaren. Een gevoel van afwijzing kan evenveel pijn doen als een hamer die op je duim wordt geslagen.”

Zonder groep ging je dood

Waarom is het gevoel na een afwijzing zo heftig?
Dat heeft met onze overlevingsdrang te maken, legt Karremans uit. “Het zit heel diep in ons systeem, we willen onderdeel zijn van een groep anders kunnen we niet overleven.” Dat stamt nog uit de tijd van jagers en verzamelaars. De groep biedt jou bescherming en helpt je met het vinden van voedsel:

“Als je geen groep had ging je dood, zo simpel was het.”

“Ik denk ook dat Whatsapp daarom deze functie initieert”, zegt Karremans. De makers van de app weten dat er meer verkeer komt als je het gevoel hebt dat je snel op de ander moet reageren.

Twee vinkjes als je dit stuk uithebt.