ECB bereidt extra maatregelen voor

Er is binnen de ECB géén onenigheid over drastische ingrepen tegen dreigende deflatie, aldus Mario Draghi.

Euro daalt scherp

’Unaniem’ was gisteren het toverwoord waarmee ECB-president Mario Draghi de waarde van de euro wederom omlaag wist te praten. Zijn maandelijkse persconferentie na afloop van het rentebesluit door de bestuurlijke raad van de Europese Centrale Bank stond in het teken van damage control, na berichten in de media over een hoogoplopend conflict in de raad.

Alle raadsleden hadden de verklaring van Draghi goedgekeurd en ondertekend, zei hij. Tot de grote botsing tussen Draghi en enkele andere leden die persbureau Reuters dinsdag had aangekondigd, is het volgens de president niet gekomen.

Een vertoon van eensgezindheid – hoewel dat misschien merkwaardig klinkt omdat alleen Draghi het woord voert tijdens de persconferentie – was de enige optie na het bericht van Reuters. Dat meldde dat er zware kritiek was op Draghi’s leiderschap. Meermalen zou hij naar buiten zijn getreden met maatregelen die verder gaan dan de raad had afgesproken.

De raad, waarin behalve de zes bestuursleden de achttien leiders van de nationale centrale banken van de eurozone zitting hebben, was net als in eerdere verklaringen „unaniem” bereid om meer ingrijpende maatregelen te treffen als de inflatie te lang te laag blijft. In oktober bedroeg die 0,4 procent, terwijl het gewenste niveau bijna 2 procent is. Ditmaal werd er nog aan toegevoegd dat de staf van de ECB opdracht heeft gekregen om de noodzakelijke voorbereidingen te treffen, zodat er snel actie kan worden ondernomen „als dat nodig is.”

Dat het nodig is, daar gaan steeds meer analisten vanuit. De inflatie daalt al een jaar en komt dicht bij het nulpunt. Deze week stelde bovendien de Europese Commissie haar groeiverwachtingen voor de eurozone dit jaar flink naar beneden bij: van 1,2 procent naar 0,8 procent. De inflatie komt volgens deze ramingen uit op 0,5 procent en volgend jaar op 0,8.

Draghi’s mededeling gaf beleggers de indruk dat kwantitatieve verruiming – het instrument in kwestie – al in de coulissen staat opgesteld. Het leidde tot een scherpe koersval van de euro, welkom in de eurozone omdat het de exportpositie verbetert, en vreugde op de aandelenbeurzen.

De ECB had tot op heden alleen gezegd dat kwantitatieve verruiming, het in omloop brengen van meer geld door staatsobligaties of andere leningen op te kopen, een van de opties was. Maar nu ging Draghi dus een stap verder, door te zeggen dat er aan gewerkt wordt.

Vooral de Bundesbank was altijd een fel tegenstander van dit paardenmiddel. Maar volgens de bronnen van Reuters zijn er meer tegenstanders dan Bundesbank-president Jens Weidmann: ook de bestuursleden Yves Mersch en Sabine Lautenschläger, de Nederlander Klaas Knot en de gouverneurs van Luxemburg, Estland, Letland en wellicht die van Slowakije, Slovenië en Oostenrijk, zouden tegen zijn.

De vraag is of deze verdeeldheid een rol heeft gespeeld in de irritaties die zouden zijn ontstaan. Die waren vooral opgelopen nadat Draghi in september, bij de aankondiging van het programma waarmee de ECB gedekte obligaties en verpakte bankleningen gaat opkopen, een indicatie had gegeven van de omvang van deze ingreep. Hij drukte zich weliswaar vaag uit, maar het ging toch verder dan was afgesproken.

Draghi zei dat de ECB haar balans, inclusief een al in de zomer aangekondigd leningenprogramma, wilde vergroten tot het niveau van begin 2012. In de eerste maanden van dat jaar is de balans flink gegroeid door weer een andere ingreep van de ECB (LTRO), dus het was onduidelijk hoe groot de beoogde uitbreiding exact was. Analisten en journalisten maakten er al snel 1.000 miljard euro van. Dit terwijl er uitdrukkelijk zou zijn afgesproken om geen getallen te noemen.

De verklaring bood gisteren iets meer duidelijkheid. Er is besloten tot een vergroting van de balans „die naar verwachting in de richting gaat van” 1.000 miljard euro. Dit is dus exclusief een eventueel verruimingsprogramma. Sommige analisten verwachten dat Draghi een dergelijke stap al bij zijn volgende persconferentie in december kan aankondigen.

De gouverneurs zouden Draghi woensdag tijdens het diner bij de tweedaagse vergadering confronteren met hun onvrede, schreef Reuters. Over wat daar gebeurd is, hebben we alleen Draghi’s lezing. Volgens hem voerden de raadsleden er een „zeer rijke, openhartige discussie”, en „is het redelijk normaal om van mening te verschillen.” De president vond het diner „een groot succes”.