Zo pik je de bolletjesslikker er op het vliegveld uit

Stel je voor dat de beveiligingsbeambte op het vliegveld de volgende vragen zou stellen. Hoe heette de directeur van uw middelbare school? Welke familieleden in het buitenland gaat u verder dit jaar bezoeken? Waar woont uw broer precies? Hoe lang is dat rijden vanaf het vliegveld? Waar is het hoofdkantoor van het bedrijf waar je werkt?

Maffe vragen, maar deze methode om mensen eruit te pikken die iets te verbergen hebben, werkt goed. In een deze week gepubliceerd experiment snapten erin getrainde beveiligers op het vliegveld meer dan twintig keer zoveel ‘neppassagiers’ dan met de gangbare methode (Journal of Experimental Psychology: General).

Gewoonlijk stellen beveiligers passagiers een reeks standaardvragen over reis en bagage en letten ze onder meer op ‘verdacht’ non-verbaal gedrag (nervositeit, het vermijden van oogcontact). Maar uit onderzoek was al bekend dat zulk gedrag slecht voorspelt of iemand liegt. Mensen die liegen zijn er makkelijker uit te pikken als ze onverwachte, open vragen moeten beantwoorden. Dan krijgen ze het moeilijk en kunnen ze zichzelf gaan tegenspreken of stilvallen.

Die ‘neppassagiers’ in dit nieuwe onderzoek, mannen en vrouwen van gemiddeld 46 jaar, kregen een vliegticket en een coverstory, een verhaal dat ze zich eigen moesten maken en zelf moesten uitbreiden. De coverstory werd een paar keer met de deelnemers geoefend.

De beveiligingsbeambten die getraind waren in de nieuwe methode (met wisselende vragen) pikten 66 procent van de neppassagiers eruit; de beveiligers die standaardvragen stelden en op ‘verdacht’ gedrag letten slechts 3 procent. Beide typen gesprekjes duurden even lang.