Niet geschikt voor jeugdige kijkers (écht niet)

‘Viewer discretion is advised.’ Die plichtmatige waarschuwing tot ‘voorzichtigheid van de kijker’ is op het Amerikaanse televisienieuws in feite een lokroep geworden. De boodschap is dat je juist níét weg moet zappen bij de volgende beelden – zo lekker schokkend zullen ze zijn.

In Nightcrawler speelt Jake Gyllenhaal de rol van Lou Bloom, handelaar in heftige beelden. Zoals zijn afnemer zegt: idealiter zien we „een vrouw die krijsend over straat rent met opengesneden keel”. Lou heeft het vermogen om de smerigste scènes met vaste hand te filmen terwijl hij Los Angeles ’s nachts doorkruist. Brandende wrakken op de snelweg, moord in de buitenwijken – hoe bloederiger hoe beter.

In de openingscène steelt de sloeber Lou nog hekwerk om het metaal te verkopen. Maar hij leert snel. Wanneer hij – nieuwsgierig als iedereen – stopt bij een ongeluk op de snelweg, ziet hij freelance cameralieden (‘nightcrawlers’) door staal verwrongen lichamen filmen. Ze verkopen hun beelden aan lokale omroepen.

Dat kan Lou ook. Als autodidact heeft hij op internet geleerd hoe de zelfbewuste ondernemer praat. „Ik leid een succesvolle tv-business”, zegt Lou al gauw over zijn houtje-touwtje eenmansoperatie. Zelfbewust babbelt hij in de taal van zelfhulpboeken en carriérecoaches.

De voortreffelijke Gyllenhaal, broodmager en intens, brengt zijn inhoudsloze pseudo-inzichten zonder een spoor van ironie. En iedereen neemt hem serieus. Wat hij zegt, horen en lezen we immers elke dag in de media en op de werkvloer. Lou is alleen wat brutaler en koelbloediger.

Nightcrawler is het regiedebuut van scenarist Dan Gilroy, wiens vrouw Rene Russo de geplaagde ‘nieuwsregisseur’ Nina speelt. De donkere kant van LA komt lyrisch in beeld. Zelfs de palmbomen stralen iets onheilspellends uit.

De film is niet prekerig, maar de kritiek op de hypercommerciële mediacultuur is raak. In de strijd om de kijkcijfers is elke moord mooi meegenomen. „If it bleeds, it leads”: als er bloed is, openen we ermee. Met zijn zakelijke instinct hoeft Lou dat maar één keer te horen om te weten wat hem te doen staat. Hij gaat ver, heel ver voor een primeur.

Nightcrawler is zo pakkend als de ellende die Lou filmt. Let wel: viewer discretion is advised.