Nederlanders willen níét zelf beslissen over hun pensioen

Keuzevrijheid is een groot thema in de ‘pensioendialoog’ van het kabinet. Maar de vraag is of mensen die echt willen.

Nederlanders willen helemaal niet zelf beslissen over hun pensioen, in tegenstelling tot wat veel mensen denken. De meerderheid, 80 procent, vindt het „zeer belangrijk” dat pensioenfondsen „automatisch” voor hen regelen hoeveel loon ze moeten inleggen, wat het beleggingsrisico is en hoe hun pakket eruitziet, bijvoorbeeld wel of geen arbeidsongeschiktheids- of nabestaandenpensioen.

Maar: als je Nederlanders vraagt of ze meer keuzevrijheid willen op precies dezelfde punten, dan vindt óók 65 tot 80 procent dit „zeer belangrijk”.

Pensioendeelnemers zijn „dubbelhartig”, concluderen hoogleraar economie Harry van Dalen en hoogleraar pensioensociologie Kène Henkens in een artikel dat vandaag op de economenwebsite Me Judice is gepubliceerd. „Mensen zeggen wel dat ze keuzevrijheid willen, maar dat wil niet zeggen dat ze er in de praktijk ook gebruik van willen maken”, zegt Van Dalen, die net als Henkens is verbonden aan het Nederlands Interdisciplinair Demografisch Instituut (NIDI) in Den Haag.

Meer keuzevrijheid is één van de grote thema’s van de ‘nationale pensioendialoog’ die staatssecretaris Jetta Klijnsma (PvdA, Sociale Zaken) in het land voert. Twee maanden geleden publiceerde ze nog een onderzoek dat het bevestigde: driekwart van de Nederlanders wil zélf regelen wanneer het pensioen wordt uitgekeerd. Zes op de tien willen zélf de risico’s, de premie en de soort pensioenuitkering (vast of flexibel) kunnen bepalen.

Maar dit soort „meningen en wensen” zegt niet zoveel, volgens Van Dalen en Henkens. Ze hielden een enquête onder 3.000 panelleden van 16 jaar en ouder (70 procent respons), een afspiegeling van de bevolking. De respondenten werden aselect in twee groepen verdeeld. De ene groep werd gevraagd hoe belangrijk ze keuzevrijheid vond bij een aantal pensioenonderdelen, de andere groep juist hoe belangrijk ze het vond dat dit automatisch voor hen werd geregeld. De antwoorden waren zeer tegenstrijdig.

Keuzes voorleggen is vragen naar de bekende weg, volgens de auteurs. „Wie wil er immers geen keuzevrijheid in een vrije samenleving?” schrijven ze. Het biedt in theorie het „gedroomde maatwerk, maar het is „een vloek” als je weinig van pensioenen weet.