Mateloze bewondering voor Piketty

De Franse econoom die ongelijkheid tot politek thema heeft gemaakt, kreeg gisteren een heldenontvangst in Nederland.

„Ik ben dol op kapitaal. Ik ben er zo dol op dat ik zou willen dat meer mensen het hadden”, zei Thomas Piketty gisteren in de Tweede Kamer. Foto ANP

Een econoom die door een powerpointpresentatie vol grafieken schiet, ratelend met een zwaar Frans accent. Die zijn zinnen lardeert met termen als ‘geagregeerde vermogensgroei’ en ‘progressieve inkomensbelasting’, zonder verdere uitleg. En dan een volle Thorbeckezaal in de Tweede Kamer die aan zijn lippen hangt.

Zo verliep het bezoek van de Franse stereconoom Thomas Piketty aan de vaste Kamercommissie van Financiën gistermorgen. Nu de Nederlandse vertaling van zijn boek Le capital au XXIe siècle is verschenen, was het tijd voor een trip naar Nederland. Een mooie combinatie van boekpromotie en, op uitnodiging van GroenLinks, met de Nederlandse politiek praten.

‘s Avonds, voor een Paradiso vol uitverkorenen die een kaartje hadden kunnen krijgen, was de bewondering nog groter. Het publiek lachte saamhorig om de bescheiden grapjes van Piketty en interviewer Joris Luyendijk. „Ik heb geen moeite met alle publiciteit als daardoor meer mensen het boek lezen”, zei Piketty. „Voor mensen die geen boeken lezen kan ik helaas niets doen.” Luyendijk: „Maakt u zich geen zorgen. Die zitten niet in de zaal.”

Aan Piketty valt de sterrenstatus die hij geniet sinds de verschijning van de Engelse vertaling niet af te lezen. In zijn verkreukelde jasje was de academicus te herkennen, in de openstaande knoopjes van zijn overhemd de Fransman.

Optimisme

Piketty vertelde de Kamercommissie en het publiek dat er weinig reden is om aan te nemen dat de vermogensverdeling zich in Nederland minder scheef zal ontwikkelen dan in de landen die hij de afgelopen vijftien jaar grondig bestudeerd heeft, met name Frankrijk, het Verenigd Koninkrijk en de Verenigde Staten. Piketty sprak met zachte stem, en zo snel dat alleen degenen die al bekend waren met zijn werk hem goed konden volgen. ’s Avonds waren zijn antwoorden vooral breedvoerig.

Opvallend in beide bijeenkomsten was zijn optimisme, wellicht een reactie op het felle debat dat zijn boek heeft losgemaakt. De centrale boodschap van Le capital – als we niet ingrijpen wordt de vermogensverdeling weer even scheef als in de negentiende eeuw – ging ditmaal vergezeld van statistieken waaruit blijkt dat de som van de vermogens in Europa wél stijgt. We worden dus steeds rijker, de oplossing is nog slechts een kwestie van herverdeling.

„Veel mensen hebben een nogal apocalyptische lezing van mijn boek”, zei de econoom. „Ik zie het anders. De staatsschulden van Europese landen mogen dan sterk gestegen zijn, de private vermogens zijn nog veel sterker gegroeid. In Frankrijk denken we soms dat we het bezit zijn geworden van de rest van de wereld, of de emir van Qatar, maar Europa bezit meer kapitaal in de rest van de wereld dan de rest van de wereld in Europa.” Nog meer optimisme: „Ik ben dol op kapitaal. Ik ben er zo dol op dat ik zou willen dat meer mensen het hadden.”

Over zijn voorstel om een wereldwijde vermogensbelasting te introduceren: „Als het inkomen uit arbeid stagneert en het inkomen uit vermogen toeneemt, is het slechts een kwestie van gezond verstand om arbeid minder te belasten en vermogen meer.” Op de vraag van Kamerlid Helma Neppérus (VVD) of Nederland niet al „Piketty-proof” is omdat wij een vermogensrendementsheffing hebben, was het antwoord ‘nee’. Piketty: „Iemand moet de staatsschuld afbetalen. Ik denk dat het beter is om iets meer van de rijken te vragen dan van de mensen met hypotheken en andere schulden.”

Geld bijdrukken is makkelijk

Vooral GroenLinks en de SP pleiten voor invoering van een vermogensbelasting die percentueel groeit met het vermogen. De PvdA vroeg Piketty of het niet belangrijker is om ongelijkheid te voorkomen, door meer te investeren in onderwijs. Hierop was het antwoord samengevat: ‘natuurlijk’. Piketty wees erop dat Italië op dit moment ongeveer zes keer zoveel betaalt aan rente op de staatsschuld dan het investeert in universiteiten.

Hoe kan een land zijn schuld verlagen als er geen economische groei is en evenmin inflatie, vroeg Piketty zich herhaaldelijk af. In het bijdrukken van geld, zoals de ECB nu overweegt, gelooft hij niet. „Het is makkelijker om miljarden euro’s bij te drukken dan om een Europese progressieve vermogensbelasting in te voeren, maar het is de vraag of het geld wel bij de juiste mensen terechtkomt.”

Gelukkig was er ook hier reden voor optimisme: „We kunnen echt veel beter groeien dan we nu doen. Ik denk niet dat we de 4 tot 5 procent van de decennia na de oorlog weer zullen halen, maar bij de nul tot 1 procent van nu hoeft het zeker niet te blijven.”