Lekgeschoten door de overheid

Op de zes in 1977 gedode Molukse treinkapers zijn 144 kogels afgevuurd. Advocaat Liesbeth Zegveld klaagt nu de staat aan namens de nabestaanden: „Ze zijn geëxecuteerd.”

De treinkaping bij De Punt in Drenthe begon op 23 mei 1977 en duurde twintig dagen. Er werden 54 mensen in gijzeling gehouden.. Foto ANP

Advocaat Liesbeth Zegveld klaagt de Nederlandse staat aan namens de nabestaanden van vijf omgebrachte treinkapers en één overlevende. Volgens Zegveld is nu het „overtuigende” bewijs geleverd dat bij de treinkaping in het Drentse De Punt in 1977 tegen negen „activistische” Molukkers „excessief geweld” is gebruikt en dat zeker drie gedode kapers zijn „geëxecuteerd”. De verdenking daarvan was er al sinds 1977.

Waar baseert u uw aanklacht op?

Liesbeth Zegveld: „Journalist Jan Beckers heeft het authentieke autopsierapport en het rapport van het gerechtelijk laboratorium boven water gekregen. Wat daar in staat, is ronduit schokkend. Twee van de zwaargewonde kapers zijn van dichtbij door het hoofd geschoten. De enige vrouw is, terwijl ze al uitgeschakeld op de grond lag, tussen haar benen geschoten. En op zeker één slachtoffer is zelfs na overlijden nog geschoten. De ernstigste vermoedens van wat er gebeurd zou kunnen zijn, is nu voor de nabestaanden bewaarheid.”

In uw aansprakelijkstelling zegt u dat de meeste kapers geen verzet pleegden. Hoe weet u dat zo zeker?

„Omdat maar één kaper zijn wapen heeft gebruikt. En op basis van verklaringen van een overlevende.”

Dat is toch minder hard dan dat u het als ‘bewijs’ presenteert.

„Nou, de feiten zijn anders al met al vrij hard.”

U plaatst hun daden nadrukkelijk in de context van die tijd.

„Ja, omdat de treinkaping een cumulatie was van opgehoopte frustraties: jarenlange ontkenning en tegenwerking van de Nederlandse staat in het dekolonisatieproces van Indonesië en de daaruit voortvloeiende politieke ontwikkelingen. Vergeet niet: een deel van de Molukse militairen is naar Nederland overgebracht met de belofte dat het tijdelijk was. Vervolgens werden ze als staatloos burger in Nederland weggestopt in voormalige concentratiekampen en kazernes. Hun frustraties en die van hun kinderen kwamen niet uit de lucht vallen.”

Rechtvaardigt het een treinkaping?

„Dat zeg ik niet. Ik schets de achtergrond, hun wanhoop. Aan de verwerking van het leed zijn de nabestaanden nooit toegekomen, want de kisten waarin hun geliefden lagen, waren door de overheid verzegeld. Op hun vragen wilde dezelfde overheid nooit antwoord geven. Nu blijkt dat de zes gedode kapers in totaal 144 verwondingen hebben opgelopen van kogels die op ze zijn afgevuurd. Sommigen zijn letterlijk lekgeschoten. Er is, bewust, met een overmacht van geweld geschoten. Dat is disproportioneel.”

Waaruit bestaat de door de overheid verhulde informatie?

„Bijvoorbeeld over de exacte toedracht van de dood van een van de gegijzelden. Die is getroffen door zes kogels, afgevuurd door mariniers, zo blijkt nu. Zijn weduwe kreeg na veel moeite een schrijven waarin stond dat haar man door één Molukse kogel om het leven is gekomen. Zo zijn er veel meer feiten verhuld en is er sprake geweest van misleidende, onvolledige en onjuiste informatie van de overheid. Dat is ernstig.”

Wat verwachten de nabestaanden van de zaak?

„Bovenal erkenning van de feiten. Noem het rechtsherstel. De stelselmatige tegenwerking door de staat zit de nabestaanden heel hoog. Financiële genoegdoening is secundair.”

Aan welk bedrag denkt u?

„Daar heb ik nog nooit met ze over gesproken. Maar als de regering denkt de zaak met twee ton te kunnen afhandelen, komen we er niet uit. Het gaat op dit moment niet om het geld.”

Waarom is de zaak eigenlijk niet namens alle nabestaanden?

„Deze zes mensen hebben zich bij mij gemeld. Zo simpel is het.”

Niet onbelangrijk: de zaak is verjaard. Hoe kansrijk bent u?

„Technisch is dat juist, maar de nabestaanden werden al die decennia bewust onwetend gehouden. Dat maakt dat hier sprake is van een bijzondere situatie. Ik heb er alle vertrouwen in. Het gaat nu allereerst om de opstelling van de regering.”