Lees hier waarom de verkiezingsuitslag de Amerikaanse overheid platlegt

De Republikeinen hebben de Congresverkiezingen gewonnen. Hoewel beide partijen oproepen tot samenwerking, lijkt die samenwerking verder weg dan ooit. Hieronder een overzicht van hoe de verkiezingen zijn gegaan, wat de uitslag betekent en wat er nu gaat gebeuren.

Een rally van de democratische Senator Mark Warner, die gisteren werd herkozen. Foto AFP/Saul Loeb

Gisteren gingen de Amerikanen naar de stembus voor tussentijdse verkiezingen. Nu blijkt dat de Republikeinen de mid-terms duidelijk hebben gewonnen . Hieronder een overzicht van hoe dat is gegaan, wat dat betekent en wat er nu gaat gebeuren.

De verkiezingen

Gisteren waren dus de tussentijdse Congresverkiezingen, ook wel de mid-terms genoemd. Amerikanen konden stemmen over de twee delen van het Congres - een geheel nieuw Huis van Afgevaardigden en eenderde van de zetels van de Senaat. De Senaat omvat honderd zetels, die om de zes jaar vrijkomen tijdens nieuwe verkiezingen. De afgevaardigden - 435 in totaal - worden om de twee jaar gekozen. Het ging deze verkiezingen vooral om de Senaat, omdat dat nog niet in handen was van de Republikeinen. Het Huis van Afgevaardigden was dat al sinds 2011.

De nieuwe meerderheidsleider van de Senaat Mitch McConnell na zijn overwinning gisteravond. Foto EPA/Mark Lyons

Dat de Democraten hun meerderheid hebben verloren in de Senaat is overigens een traditie, zegt onze correspondent Guus Valk:

“Presidenten in hun tweede termijn verliezen sinds eind jaren vijftig elke keer hun meerderheid in het Congres.”

Het Congres is de wetgevende macht in Amerika. Voor de Senaat levert elke staat twee senatoren. De verkiezingen voor het Huis liggen ingewikkelder: elke staat kiest een aantal mensen in het Huis van Afgevaardigden, gebaseerd op inwonertal. Staten zijn daarvoor ingedeeld in districten; per district wordt één afgevaardigde in het Huis gekozen.

De uitslag

Dat de Democraten de meerderheid in de Senaat kwijt zijn, is inmiddels wel duidelijk. Maar de exacte verdeling is nog niet bekend, omdat drie zetels nog niet toegewezen zijn. Dit weten we tot nu toe:

- De Republikeinen hebben 52 zetels
- De Democraten hebben 44 zetels
- Eén zetel is voor een onafhankelijke partij

In de volgende staten wisten de Republikeinen de meerderheid van de stemmen van de Democraten af te pakken:
- North Carolina, waar Thom Tillis (R) zijn opponent Kay Hagen (D) versloeg.
- South Dakota, waar Mike Rounds won van (R) Rick Weiland (D).
- Colorado, waar Cory Gardner de zetel veroverde op Mark Udall.
- Iowa, waar Joni Ernst (R) de zetel won ten koste van Bruce Braley (D).
- Arkansas, waar Tom Cotton (R) wist te winnen van Mark Pryor (D).
- West Virginia, waar Shelley Moore Capito (R) Natalie Tennant (D) versloeg.
- Montana, waar Steve Daines (R) meer stemmen kreeg dan Amanda Curtis (D).

De uitslag van de Senaatsverkiezingen. Screenshot NRC Handelsblad

En ook in de verkiezing voor het Huis voor Afgevaardigden verliezen de Democraten dik. Zij hebben nu 174 afgevaardigden, tegen 242 voor de Republikeinen.

Een volledige kaart van Amerika zie je hier bij The New York Times, of hier bij de Wall Street Journal.

De gevolgen

De uitslag heeft grote gevolgen voor beide partijen. Hoewel leiders van zowel de Democraten als de Republikeinen gister opriepen tot samenwerking, ziet onze correspondent Guus Valk een Amerikaanse overheid die wordt lamgelegd (€) door de verdeelde macht in Washington. Dit zijn de verschillende gevolgen.

Democraten
Nu de Republikeinen na het Huis ook de Senaat in handen hebben, wordt het voor president Obama nog lastiger om wetgeving door te voeren. Toch kan hij met Executive Orders nog wel het een en ander uitvoeren. Maar voor de implementatie van Obamacare, of zijn plannen voor het schuldenplafond, zal hij in overleg moeten met de Republikeinen.

Obama wil het schuldenplafond, de leenlimiet van de Amerikaanse overheid, verhogen om een nieuwe shutdown te voorkomen. Vorig jaar werkten delen van de Amerikaanse overheid niet, omdat het Congres het niet eens kon worden over de begroting. Op het nippertje werd een akkoord bereikt over het verruimen van het schuldenplafond, zodat een ernstiger crisis werd afgewend. Het is maar de vraag of de partijen daar dit jaar wel uit komen.

President Obama tijdens een toespraak in de staat Rhode Island. Foto EPA/Katherine Taylor

De uitslag kan ook gevolgen hebben voor de samenstelling van het Hooggerechtshof. De negen rechters daarin worden benoemd voor het leven, maar sommigen zijn de 80 jaar gepasseerd en kunnen binnenkort misschien hun werk niet meer goed uitvoeren. Nieuwe rechters worden aangewezen door de president, maar moeten worden goedgekeurd door het Congres. En dat gaat nu moeilijk worden.

In de editie van NRC Handelsblad van vandaag (€) schrijft onze correspondent Guus Valk dat Obama zich waarschijnlijk strijdvaardiger op gaat stellen:

“Obama wijt dit verlies aan de kleurloosheid van zijn tweede termijn. [...] Hij wil over plannen die straks bij voorbaat kansloos zijn, zoals een nieuw migratiestelsel, toch het gevecht aangaan.”

Republikeinen
Harry Reid, de Democraat die tot nu toe de meerderheidsleider was van de Senaat heeft vannacht zijn tegenstander Mitch McConnell gefeliciteerd met de overwinning. Het is echter maar de vraag of McConnell ook de opvolger wordt van Reid. Volgens onze correspondent Guus Valk is een machtsstrijd mogelijk tussen McConnell en de leider van de rechtervleugel van de partij, senator en mogelijk presidentskandidaat Ted Cruz. Cruz ontkent zelf in alle toonaarden.

Twitter avatar apjvalk Guus Valk Interessant bommetje legt @SenTedCruz nu op CNN: wil niet zeggen of hij Mitch McConnell blijft steunen als fractieleider. Revolte na winst?

Vooralsnog hebben de Republikeinen vooral veel zelfvertrouwen (€) gekregen van de overwinning. Voor hen is de overwinning een teken dat ze verder moeten op de ingeslagen weg, en dat betekent: vooral de Democraten dwarsliggen.

Lees vandaag deze uitgebreide analyses in NRC Handelsblad.