FM-zenders voelen zich bekocht

Vier radiozenders eisen bij de rechter korting op hun FM-vergoeding. De een betaalt vier miljoen per jaar, de ander slechts twee ton, in de uitverkoop.

De zendmast in IJsselstein. Radiozenders betalen miljoenen voor een plek in de ether. Foto ANP

Koop je als radiozender knarsetandend een peperdure maar noodzakelijke FM-frequentie van pakweg 25 miljoen euro, ligt hij twee jaar later in de uitverkoop voor slechts acht ton. Dat overkwam Q-Music, Radio 538, Sky Radio en Radio Veronica. De stations stapten naar de rechter. Zij eisen dat het ministerie de jaarlijkse vergoeding verlaagt. Gisteren diende hun zaak voor het College voor Beroep van het bedrijfsleven.

De commerciële zenders strijden al jaren tegen de vergoedingen die het ministerie van Economische Zaken vraagt voor de frequenties. In 2011 gingen ze onder protest akkoord met de nieuwe frequentieverdeling. Zij hebben grote twijfels bij de methode die het ministerie gebruikte om de waarde van de frequentiepakketten (kavels) te bepalen. Het kost Radio 538 (Talpa), Q-Music (Persgroep) en Sky Radio (TMG) meer dan 4 miljoen euro per jaar, voor een periode van zes jaar. Veronica (ook TMG) betaalt 3,4 miljoen euro per jaar.

Het meest storen de zenders zich aan de manier waarop concurrent Radio 10 vorig jaar een FM-frequentie bemachtigde. Het bedrijf achter de zender was de enige bieder op het kavel A7 (vrijgekomen na het einde van Arrow Classic Rock). De koper betaalde niet de geschatte opbrengst van 22 miljoen euro voor vier jaar, maar 830.000 euro. En zo betaalt Radio 10, dat dezelfde muziek programmeert als Radio Veronica, ruim 200.000 euro per jaar. Veronica betaalt zeventien keer zoveel.

Voor een radiozender is een FM-frequentie een vloek en een zegen. Zonder z’n vaste plek op 101 MHz is Sky Radio niet te ontvangen in de auto. En zonder 102.5 MHz geen Radio 538 in de slaapkamer of de caravan. Wie alleen te horen is via de kabel, mist veel luisteraars – en adverteerders. Dat bleek onder meer na de brand in de zendmasten in Lopik en Smilde. Q-Music, Sky Radio en andere zenders zagen hun luistercijfers en reclame- inkomsten destijds fors dalen.

Maar het is ook een zware kostenpost. De vergoedingen maken een gezonde exploitatie onmogelijk, zegt Erik de Zwart. De bekende dj is sinds vorige week de baas bij Radio Veronica. „Op dit moment lijdt Veronica verlies.” Daarbij speelt volgens De Zwart ook de slechte advertentiemarkt voor radio, die het komend jaar hoogstens een procentje stijgt. Voor Veronica geldt bovendien dat de recent gewijzigde muzikale koers – met meer platen van nu – niet is aangeslagen bij de luisteraars. „We gaan weer doen waar we goed in zijn”, zegt De Zwart. „Muziek draaien uit de eighties en nineties waar de luisteraars goede herinneringen aan hebben.”

Over de FM-handel van het ministerie zegt De Zwart: „Het is een lachertje hoe de verdeling is gegaan. Er is nu een heel kromme situatie ontstaan.” Daarbij komt dat Radio Veronica uitzendt op een geclausuleerd kavel: de inhoud van de zender moet aan bepaalde eisen voldoen, in dit geval moet de zender gouwe ouwen draaien, van vijf jaar of ouder. Dat geldt ook voor de ‘nieuwskavel’ van BNR Nieuwsradio en het ‘jazzpakket’ van Sublime FM. „Een extra handicap”, aldus De Zwart. „We kunnen niet vrij inspelen op de markt.’

Veronica wil af van die inhoudelijke beperkingen. De Zwart: „In Nederland zijn geen restricties bij de kranten, bij de tv, bij internet. Alleen bij radio. Het ministerie zegt dat het zich beijvert voor een gelijk speelveld, maar in plaats daarvan verstoort het de markt. Alleen maar om de publieke omroep te beschermen.”

Het College van Beroep voor het Bedrijfsleven doet waarschijnlijk begin volgend jaar uitspraak.