EU-chef stelt meteen sancties Rusland ter discussie

De nieuwe EU-topdiplomaat stelt hardop de vraag of de sancties tegen Rusland wel politiek effect hebben.

De nieuwe buitenlandchef van de Europese Unie is op een opvallende manier begonnen aan haar baan. Meteen heeft ze de effectiviteit van één van de belangrijkste buitenlands-politieke instrumenten van Europa ter discussie gesteld.

Federica Mogherini, de opvolger van Catherine Ashton, zegt in een interview met enkele Europese kranten, waaronder de Süddeutsche Zeitung en Le Monde, dat het maar de vraag is of de EU-sancties tegen Rusland wel politiek effect hebben.

Mogherini, tot voor kort Italiaans minister van Buitenlandse Zaken, zegt dat het weliswaar duidelijk is dat de Europese sancties „effect hebben op de Russische economie, dat ze merkbaar zijn voor de Russische leiding en haar omgeving”. Maar, zo voegt ze eraan toe: „De open vraag is nog steeds of Moskou zijn beleid daarom zal aanpassen.” Het antwoord op die vraag is volgens de Italiaanse aan Rusland, „maar ook de Europeanen moeten een antwoord vinden”.

De uitspraak komt op een moment dat de discussie over sancties weer oplaait. De woordvoerder van de Duitse bondskanselier Angela Merkel zei maandag dat het „noodzakelijk wordt” om over verscherping van de sancties na te denken, nu Rusland de afgelopen weekend gehouden verkiezingen van de zelfverklaarde ‘volksrepublieken’ Donetsk en Loegansk in Oost-Oekraïne heeft erkend. Het Westen beschouwt de door Moskou gesteunde rebellenrepublieken in de Oekraïense Donbass-regio als illegaal.

Sinds de Russische annexatie van de Krim in maart heeft de EU, tegelijk met de VS, de sancties steeds verder opgeschroefd. Bovenop reisverboden voor Russische functionarissen kwamen er restricties op Russische banken, de olie- en gassector en de militaire industrie.

De benoeming van Mogherini (41) als Europees chef-diplomaat stuitte aanvankelijk op scepsis van landen als Polen die een harde Europese lijn voorstaan jegens het Kremlin. Niet alleen omdat de Italiaanse relatief onervaren is, maar ook omdat haar land bekend staat als ‘soft’ in het dossier-Rusland. De economische belangen van de Italianen in Rusland zijn groot. In juli, toen Mogherini nog de Italiaanse buitenlandminister was, werd ze persoonlijk ontvangen door president Poetin in het Kremlin.

Door nu meteen het nut van de EU-sancties tegen Moskou in twijfel te trekken, loopt de kersverse buitenlandcoördinator het risico de Polen in hun onbehagen te bevestigen. Behalve Italië dringen ook Hongarije en Slowakije aan op het terugschroeven van de Europese sancties tegen Rusland.

Zo ver is Mogherini nog niet, zegt ze in het interview. „Dat zou betekenen dat de crisis in Oekraïne is opgelost, en dat is hij niet.” Maandag gaf ze een scherp getoonzette verklaring uit waarin ze de radenverkiezingen in de Donbass „een nieuw obstakel op weg naar vrede in Oekraïne” noemde. De politica zegt in de Süddeutsche dat ze minder omfloerst wil praten dan in de Brusselse diplomatie gebruikelijk is.

Ook in het Europees Parlement bestonden twijfels over de geschiktheid van de Italiaanse voor de zware post. Maar tijdens haar hoorzitting viel ze positief op door haar scherpte. Wát een verademing na de ongeïnspireerde Ashton, zo klonk het hier en daar.