‘Bommetje’ onder asielrecht EU: terugsturen gezinnen moeilijker

Een gezin terugsturen naar het land van eerste opvang vergt harde opvanggaranties.

Zwitserland mag een kinderrijk Afghaans asielgezin niet naar Italië uitzetten zonder individuele garanties van menswaardige opvang voor de kinderen. Met dit arrest van het Mensenrechtenhof in Straatsburg van vanmorgen is de automatische uitwijzing van illegalen naar het ‘land van eerste opvang’ moeilijker geworden.

In 2011 besloot het Hof al dat de Griekse opvang zo slecht was dat andere EU-landen daar geen asielzoekers naar terug mochten sturen.

De automatische uitzetting van illegalen binnen de EU is gebaseerd op vertrouwen in elkaars rechtsstelsel. Deze zogeheten ‘Dublin-afspraak’ is een hoeksteen in het EU-asielbeleid. Het maakt ‘asielshoppen’ in de EU in beginsel onmogelijk. Tegelijk is er een perverse prikkel het doorreizen van asielzoekers naar andere EU-landen te stimuleren door opvang in eigen land zo beperkt mogelijk te houden.

Zwitserland mag een gezin met zes kinderen (2-15 jaar) van het Hof niet terugsturen zonder garanties dat ze in Italië als gezin bijeenblijven. Ook moetende kinderen in een omgeving komen die bij hun leeftijd past.

Het Hof merkt op dat in 2013 in Italië 14.000 asielverzoeken zijn ingediend, terwijl er niet meer dan 9.630 opvangplaatsen waren. De kans op dakloosheid of onderdak met onhygiënische omstandigheden in Italië is te groot. EU-landen die kwetsbare asielzoekers naar Italië willen sturen, moeten eerst gedetailleerde informatie inwinnen.

Hoogleraar migratierecht Hemme Battjes (VU) zegt dat „aanvechten van Dublin-uitzettingen eenvoudiger lijkt”. Advocaat Flip Schüller verwacht dat over het criterium van ‘kwetsbaarheid’ meer geprocedeerd zal worden. Naast kinderen en zwangere vrouwen zouden ook zieke of getraumatiseerde asielzoekers hier een beroep op kunnen doen. Ook terugsturen naar landen als Bulgarije en Roemenië „waar opvang niet wezenlijk beter is” wordt moeilijker. Hij spreekt van een ‘bommetje’ onder de Dublin-afspraak.