Mens verloor in evolutie veel plantenetende darmbewoners

De mens heeft minder plantenafbrekende bacteriën in zijn darm dan mensapen. Bacteriën die vlees verteren leven er juist meer. Toch is de totale diversiteit lager.

Een berggorilla eet bamboe in Rwanda. Gorilla’s hebben een diversere darmflora dan mensen. Foto Stuart Forster / Rex Features

De darmflora van mensen is minder divers dan die van wilde chimpansees, bonobo’s en gorilla’s. Dat concluderen Amerikaanse microbiologen deze week in PNAS (early edition, online) op basis van onderzoek aan de darmbewoners van honderden apen en mensen. In mensendarmen leven bijvoorbeeld minder bacteriesoorten die plantaardig voedsel verteren. De onderzoekers denken dat de voorouders van moderne mensen deze bacteriën verloren toen ze minder planten en meer vlees gingen eten.

Inmiddels is duidelijk dat de samenstelling van iemands darmflora grote invloed heeft op zijn gewicht en gezondheid. Microbiologen achterhalen daarom steeds vaker welke darmbacteriën een bepaalde patiëntgroep of bevolkingsgroep heeft. Maar om te begrijpen hoe de darmflora van mensen is veranderd sinds onze voorouders zich afsplitsten van chimpansees, is een vergelijking met mensapen nodig, schrijven de onderzoekers.

Het team verzamelde daarom de poep van wilde apen. Het ging om poep van 160 chimpansees, 70 bonobo’s en 186 gorilla’s. Daaruit isoleerden ze het DNA van darmbacteriën. De soortensamenstelling vergeleken ze daarna met die van inwoners van de Verenigde Staten, het platteland van Malawi en Amazonedorpjes in Venezuela. Die gegevens kwamen uit een eerder onderzoek.

Op elk niveau was de darmflora van mensen minder divers dan die van mensapen: er leven minder soorten, geslachten en families in mensendarmen dan in de darmen van mensapen. Vooral de Amerikanen hadden weinig diverse darmflora.

Het grootste verschil tussen mens en mensaap vonden de onderzoekers bij bacteriën die zich specialiseren in het afbreken van plantenmoleculen, zoals Methanobrevibacter. Daarvan hebben mensen er vijf keer zo weinig als mensapen. Het dieet van mensapen, zeker dat van gorilla’s, bestaat voor een groot deel uit planten. Het aandeel Bacteroides-bacteriën is in de mensendarm juist vijf keer zo hoog als bij apen. Deze bacteriën worden vaker gevonden bij mensen met veel dierlijke vetten en eiwitten in hun dieet.

De onderzoekers concluderen dat de darmflora van mensen soortenarmer is geworden. Erwin Zoetendal, microbioloog aan de Wageningen Universiteit, vindt dat het onderzoek goed is uitgevoerd, maar vindt die conclusie te kort door de bocht: „Omdat het dieet en de leefomgeving van mensen zo anders is dat van dan mensapen, is het lastig om te zeggen of we nu bacteriën ‘verloren’ hebben of niet.”