Het is klaar met dat knusse toezicht op de banken

Foto Reuters

Vanaf vandaag moet alles in het Engels. De ECB neemt officieel het toezicht op zeven Nederlandse banken over van De Nederlandsche Bank (DNB). Behalve Rabobank en ABN Amro zijn dat ING, SNS Bank, RBS Nederland, de Nederlandse Waterschapsbank en de Bank Nederlandse Gemeenten.

Het Europese bankentoezicht is een bouwsteen van de Bankenunie, die is opgericht om een herhaling van de eurocrisis te voorkomen. Vorige week rondde de ECB het grote boekenonderzoek af dat zij het afgelopen jaar bij deze banken deed, de laatste stap voor de overheveling van het toezicht.

Toezicht op 6.400 miljard euro

De hoop is dat investeerders en consumenten de banken nu eindelijk weer zullen vertrouwen. Dat is cruciaal voor het herstel van de Europese economie. De 120 banken die de ECB direct gaat controleren zijn samen goed voor een balanstotaal van 6.400 miljard euro, 85 procent van wat er in de eurozone uitstaat.

Dat er een grotere afstand ontstaat tussen banken en de toezichthouder is een goede zaak, vindt bankenexpert Freddy van den Spiegel van de Vlerick Business School in België. “Nationale toezichthouders hebben in het verleden nogal eens hun banken beschermd in plaats van een vuist tegen ze te maken als het nodig was.”

Dat was een van de problemen aan de basis van de financiële crisis: de soms iets te knusse relatie tussen toezichthouders en banken, als gevolg van nationale belangen die in het spel waren.

De ECB wil data zien

Pien van Erp Taalman Kip, de hoogste Nederlandse toezichthouder in Frankfurt, bevestigt dat de ECB meer data-driven is dan nationale toezichthouders. Ze is een van de 25 Nederlandse toezichthouders (op een totaal van 800, uit heel Europa afkomstig).

“De ECB vraagt veel meer data”, zegt Van Erp Taalman Kip, “en ontvangt die data van alle banken in Europa zodat veel meer analyses mogelijk zijn.” Dat moet ook wel, gezien het grote aantal banken dat onder ECB-toezicht komt. “Het voordeel is dat je met die grote hoeveelheden data beter vergelijkingen kunt maken tussen banken”, zegt Van Erp Taalman Kip.

Tot nu werden banken vooral vergeleken met soortgelijke andere banken in hun eigen land. Maar in Duitsland is maar één Deutsche Bank, dus dat is lastig. Dit internationaal vergelijken wordt een wezenlijk onderdeel worden van het nieuwe toezicht.

De mooiste banken gaan naar Frankfurt

In Nederland hebben veel banken moeite de gevraagde informatie aan te leveren. Soms is die er simpelweg niet, omdat dossiers niet op orde zijn of omdat informatie is verstopt bij filialen. DNB heeft de banken gewaarschuwd dat zij snel iets moeten doen aan de “onvolledigheden”.

Financieel directeur Cornelis Visscher van RBS, zegt dat de datagedreven aanpak van de ECB “minder ruimte zal laten voor maatwerk. Men zal huiverig zijn precedenten te scheppen.” Ook hij bevestigt dat de grote vraag naar data “veel capaciteit kan vragen van de banken.”

Volgens van Erp Taalman Kip is de belangrijkste verandering dat de regie vanuit Frankfurt komt. De teams die toezicht gaan houden bestaan weliswaar voor driekwart nog uit medewerkers van de nationale toezichthouders, maar de beslissingen neemt de Supervisory Board in Frankfurt - onder leiding van Danièle Nouy - het hoogste besluitvormingsorgaan van de toezichtsafdeling van de ECB.

De nationale toezichthouders blijven verantwoordelijk voor het toezicht op de kleine financiële instellingen, zo’n 6.000 in Europa. Maar de ECB heeft ook hier het laatste woord. “Qua imago is het toch wel vervelend voor hen”, zegt bankenexpert Van Den Spiegel. “Zij zien hun mooiste banken naar Frankfurt vertrekken.”

Waar in Frankfurt?