Geheugen verslechtert door veel nachtdienst

Jaren achtereen werken in ploegendiensten veroorzaakt een chronische achteruitgang in het geheugen en de denksnelheid. Dat blijkt uit een langlopende Franse studie waarvan de resultaten vandaag verschenen in het wetenschappelijke tijdschrift Occupational and Environmental Medicine.

Tien of meer jaar werken in onregelmatige diensten met nachtwerk eist bij deelnemers aan de studie zeker zes jaar extra cognitieve veroudering, bovenop de normale achteruitgang in geheugen en denksnelheid. Na het stoppen met onregelmatige diensten, bijvoorbeeld na pensionering, hield het effect aan. Op zijn vroegst pas vijf jaar na de laatste ploegendienst was het verminderde geheugen niet meer meetbaar, maar de denksnelheid bleef nog steeds achter in vergelijking met leeftijdgenoten die in hun leven in gewone 9-tot-5-banen hadden gewerkt.

Dat werken in nachtelijke uren niet goed is voor de gezondheid is al uit veel eerder onderzoek gebleken. Het maakt mensen vatbaarder voor stofwisselingsstoornissen, hart- en vaatziekten en borstkanker. Het verhoogde risico op deze ziekten zou voortkomen uit de verstoring van iemands biologische klok, die onder invloed staat van het natuurlijke slaapwaakritme. Tijdens het nachtwerk en in de dagen erna hebben mensen vaak last van concentratie- en geheugenstoornissen. Nu is voor het eerst aangetoond dat die ontregeling van de hersenen ook op langere termijn doorwerkt.

Het effect is volgens de onderzoekers vergelijkbaar met cognitieve stoornissen die optreden bij mensen die voortdurend te maken hebben met jetlags, zoals vliegtuigbemanningen en zakenreizigers. De stress die dat geeft, doet de hippocampus slinken, een hersengebied dat betrokken is bij de vorming van geheugen. Neuronen in de hippocampus kunnen zich wel weer herstellen, maar dat vergt jaren.

Maar misschien is de achteruitgang in cognitie ook een indirect effect, veroorzaakt door inherente stofwisselingsproblemen of een vitamine D-tekort door een gebrek aan zonlicht.