Column

Een soap met goede acteurs en dito budget

Sylvia Hoeks als Antje in ‘Bloedverwanten’.

Aan de muur van het productiekantoor van Goede Tijden, Slechte Tijden (RTL4) hing altijd de definitie van soap, zoals geformuleerd door de peetmoeder van de show, wijlen Olga Madsen: „Soap is een naïef verteld verhaal door dialoog met beeld, waarin reële personages bijna onwaarschijnlijke verhaallijnen waarschijnlijk laten zijn.” Met andere woorden, ook van Madsen: Soap mag nooit realisme worden.

Als je het zo bekijkt, beantwoorden veel televisieseries aan die omschrijving: ook Oud Geld , geschreven door Maria Goos, of Bloedverwanten (AVROTROS), waarvan vorige week het derde seizoen begon met het verongelukken van Antje (Sylvia Hoeks), de zich nooit ergens thuis voelende dochter uit de gecompliceerde ondernemersfamilie in de Bollenstreek. Zo gaat dat in soaps: als een acteur, al dan niet vrijwillig, opstapt, dan sneeft zijn personage doorgaans met een knal.

Toch wordt Bloedverwanten door niet veel kijkers als een soap ervaren. Het is eerder een hybride experiment: wat zou er gebeuren als je de gebruikelijke onwaarschijnlijke verwikkelingen nu eens door heel goede acteurs laat spelen en er een volwassen budget tegenaan gooit? Verdwijnt dan ook de naïviteit van de vertelling?

Jazeker, zo moet het antwoord luiden. Je zou het kunnen vergelijken met de melodramatische films van Douglas Sirk in de jaren vijftig, die kitsch tot kunst verhieven. Maar bij Bloedverwanten is het minder de regie dan de cast en de productie die wonderen doet. Producent en coscenarist Job Gosschalk verzamelde een mooi ensemble, van Toneelgroep Amsterdam tot voormalige soapies en acteurs met een lange filmcarrière (Derek de Lint, Henriëtte Tol).

Eerder noemde ik Bloedverwanten eens een guilty pleasure, maar het is meer dan amusement, er zit ook een zwartgallige, anti-burgerlijke visie op de wereld achter. Schrijver Haye van der Heyden werd door de VARA ontslagen als scenarist van de sitcom Kinderen Geen Bezwaar, omdat hij zich in een interview uitsprak voor de doodstraf en de heilzame functie van de PVV voor onze democratie. In zijn werk kun je veel woede ontdekken; eerder mensen- dan vrouwenhaat, maar daar valt een aardige boom over op te zetten.

Het gaat ook over de ambivalentie die familie oproept. In de aflevering van gisteren liep het hoog op na de begrafenis van Antje tussen haar moeder Fien (Tanja Jess) en matriarch Ester (Tol), beiden ex-vrouwen van Anton (De Lint).

Ester vindt dat familie altijd het belangrijkst is, dat geeft continuïteit en troost. Het liefst kookt en zorgt ze, als ze niet manipuleert, Fien wil in haar verdriet alleen gelaten worden, en niet weer naar die clichés hoeven luisteren over hoe we samen sterk staan. Later leest De Lint zijn door Fien verboden speech voor aan zijn andere dochter en begint met excuses voor zijn clichés.

Van der Heyden doet me soms denken aan Amerikaanse scenaristen en toneelschrijvers als Neil LaBute (lang een mormoon) en David Mamet (militant conservatief en pro-Israël), die in hun haat tegen politiek correcte opvattingen de prachtigste films en stukken schreven. Ze werden en worden slecht begrepen, omdat ze de zwartste kanten van de mens blootleggen. Gelukkig hebben we bij Bloedverwanten altijd nog de kleurenpracht van een bollenveld als interpunctie. Ik blijf nieuwsgierig kijken hoe het verder gaat.