Brieven

Moslims geen marionetten

‘Als moslims naar de letter van de wet leven dan zijn ze niet tegen slavernij. Sterker nog, wie de bronnen goed leest weet dat slavernij een theologisch gebod is.’ Dit ongeveer beweert arabist Leo Kwarten (NRC, 1 nov.) verwijzend naar de aankondiging van Islamitische Staat de slavernij weer in ere te herstellen. Volgens Kwarten hebben we hier niet te maken met een handvol armzalige desperado’s die de wereld naar hun hand proberen te zetten, maar met een probleem dat de kern van de islamitische leer betreft.

Kwarten maakt hier de fout die we zo vaak tegenkomen bij arabisten en islamologen die ongetwijfeld alles weten over de bronnen van de islam, maar totaal geen kaas hebben gegeten van de manier waarop moslims in hun dagelijks leven met die bronnen omgaan.

Hij hanteert een schema dat we zo vaak tegenkomen in dit soort analyses. Het wereldbeeld van moslims kan volgens dat schema worden uitgezet op een schaal waarop aan het ene uiterste het letterlijk nemen van de islamitische bronnen staat. Het andere uiterste blijft mistig. Mensen zijn gereduceerd tot passieve marionetten die volgens een vast script leven dat wordt voorgeschreven door „al 1400 jaar onwrikbaar verankerde goddelijke teksten”, aldus Kwarten.

Het is volledig onduidelijk wat we met dit soort analyses opschieten. Publicitair doet dit simplisme het wonderwel. Het vertelt ons echter niets over de belangrijke vraag waarop religieus gezag gebaseerd is. Kwarten gaat voorbij aan het feit dat het overgrote deel van de moslims juist het slachtoffer is van machthebbers die zich op hun religieus gezag voorstaan en in naam van de islam de gruwelijkste wandaden verrichten. Kwarten weet dat heel goed dunkt me, maar dat is de realiteit die hij negeert.

, professor culturele antropologie VU, leerstoel islam in Europa

Nivellering

Ten koste van welzijn

In de NRC van 1 november doet Kamerlid Jesse Klaver (GroenLinks) verhaal over zijn ‘Nieuwe Nivelleringspolitiek’. Klaver lijkt te geloven dat socialisme niet gebaseerd moet zijn op welzijn in alle kasten van de samenleving maar op nivellering. Het enige wat dat volgens hem in de weg staat is ‘angst’ van politici voor de financiële markten, maar hij lijkt niet in te zien dat het niet angst is maar juist gezond verstand. Hij stelt dat het niet zijn taak is om werkgelegenheid op de Zuidas in stand te houden, waar duizenden hoogopgeleiden zorgen voor miljoenen aan belastinginkomsten. Het liefst ziet hij deze mensen verdwijnen uit Nederland. Laat ze maar belasting betalen in het buitenland.

Daarnaast valt hij de brievenbusmaatschappijen aan, terwijl dit juist een manier is om belasting binnen te halen. Wat Klaver vergeet, is dat deze belasting voor meer dan een derde direct doorstroomt naar sociale zekerheid, waar vooral de armsten van profiteren. Zoals Thatcher zei tegen een linkse parlementariër; „He would rather have the poor were poorer, provided the richer were less rich.” Klaver lijkt hetzelfde te denken. Hij heeft liever dat de armen armer worden, dan dat de rijken rijker worden.

Quint Houwink

Tweedeling

Kies een gemengde school

SCP en WRR concluderen dat hoogopgeleiden en laagopgeleiden in verschillende werelden leven en dat de tegenstelling tussen beide groepen kan leiden tot gevoelens van ongemak (NRC, 30 okt.). In een interview met een van de onderzoekers, Paul Dekker, noemt deze enkele plekken waar een ontmoeting tussen verschillende niveaus kan plaatsvinden. Naar mijn mening is een niet genoemde ontmoetingsplaats nog belangrijker, namelijk de basisschool.

De verdeling van een samenleving in groepen op sociaal-economische basis begint wat mij betreft bij het kiezen van een basisschool voor de kinderen. Hoogopgeleiden hebben de neiging een school te kiezen voor hun kinderen waar ze gelijkgestemden denken te vinden. Ze vinden het geen probleem hiervoor naar een ander wijk te reizen.

Onze kinderen zitten op een multiculturele buurtschool in Den Haag. Ze zitten in een klas met kinderen van verschillende leerniveaus, culturen en achtergronden. Verschillen zijn hier vanzelfsprekend. De kinderen voelen zich gemakkelijk bij deze sociaal-culturele tegenstellingen. In de klas leren ze met én van elkaar.

Willen we verandering brengen in de gevoelens van ongemak die in het rapport worden beschreven, dan zullen we andere keuzes moeten maken voor onze kinderen, bijvoorbeeld door het kiezen voor een multiculturele school.

Nienke Berends

Taakstraf

Eis taken, geen strafuren

De boodschap van de gastcolumn van Özcan Akyol , Taakstraf werkt niet (NRC, 1 nov.) kan ik volledig onderschrijven. Als vrijwilliger aan het werk in het bos heb ik meermalen een groepje jongelui met grote snoeischaren om hun nek, genietend van het zonnetje, voorbij zien komen kuieren. Ik had niet de indruk had dat ze een duidelijk reisdoel hadden. Soms kwamen ze even een kijkje nemen om te zien wat er hier zoal gedaan werd. Zonder streng toezicht kan dit toch moeilijk een adequate straf genoemd worden. Zou het een idee zijn dat rechters taakstraffen niet in uren opleggen, maar volgens een puntensysteem de gevraagde prestatie kwantificeren?

Jan Oudemans

Belastingplannen

Leaserijders zeuren

De discussie over het bijtellingspercentage voor lease-auto’s is de wereld op zijn kop. Een leaserijder met 25 procent bijtelling is aan kosten voor zijn auto ongeveer de helft kwijt vergeleken met wanneer hij dezelfde auto privé zou rijden. Geen enkele reden tot klagen dus. Voor zuinige en milieuvriendelijke auto’s is het voordeel nog veel groter. De verschilkosten komen ten laste van mij, consument en klant van de bedrijven die hun medewerkers een lease-auto geven. Dit jaar worden meer nieuwe auto’s verkocht aan leasemaatschappijen dan aan particulieren. Conclusie is dat het systeem van de auto van de zaak uit de hand is gelopen. De fiscale bijtelling moet dus eerst maar eens flink omhoog.

Ruurd Schoonhoven

Tim Cook

Geen geschenk van God

Jammer dat Apple-topman Tim Cook zijn homoseksuele geaardheid, die de menselijke natuur hem geeft, een geschenk van God noemt (NRC, 31 okt.). „Samen effenen wij het zonovergoten pad naar de gerechtigheid,” zo schrijft Cook terecht. Hij draagt zeker een belangrijk steentje bij. Een ander belangrijk steentje zou kunnen zijn, dat iedereen die niet meer gelooft in een god, daarvoor ook uitkomt. Geloof in de verschillende goden heeft voor heel wat ongerechtigheid en verdeeldheid gezorgd. Als zoveel mogelijk mensen die niet meer geloven echt ‘uit de kast komen’ als atheïst en seculier zou dat een volgend steentje kunnen zijn op het pad naar gerechtigheid.

Anton Mullink

Wetenschap

Open access komt eraan

In zijn artikel over open access legt Warna Oosterbaan (NRC, 1 nov.) een interessant mechanisme bloot. Wetenschappelijke uitgeverijen slagen erin om kennis aan het publieke domein te onttrekken.

Hoe doen ze dit? De essentie van het businessmodel van deze uitgevers is dat schrijvers van wetenschappelijke artikelen hun auteursrecht exclusief overdragen aan de uitgever in ruil voor publicatie van hun artikel. Daarmee verwerft de uitgever een monopoliepositie en monopolies leiden tot misbruik.

Zoals ooit de boekdrukkunst het monopolie van de kerk op kennisverspreiding doorbrak, zo kan nu internet het uitgeversmonopolie doorbreken. Nieuwe open access uitgevers baseren hun businessmodel volledig op internet. Daarnaast heeft de Europese Commissie al een tijd geleden voluit ingezet op open access. Op diverse plaatsen wordt de basis gelegd voor een markt voor wetenschappelijk publiceren met initiatieven van onderop.

Tegen deze achtergrond is wat meer optimisme op zijn plaats. „Het is niet erg waarschijnlijk dat dit ook gaat gebeuren”, zegt Oosterbaan over volledig open access in 2024. Ja hoor, dat gaat lukken. Let maar eens op.

Leo Waaijers

Saskia de Vries

Correcties en aanvullingen

Frans Jozef en Karel

In het interview met Habsburg-historicus Winder (Boeken, 31/10, p. C4) wordt Frans Jozef I de laatste Habsburgse keizer genoemd. Dit is onjuist. Frans Jozef werd in 1916 opgevolgd door Karel, kleinzoon van zijn broer, die tot 1918 op de troon zat.

Aangeschoten wild

Het interview met Pauline de Bok (Ik verlang naar de jacht, NRC Lux, 1/11, p. 8/9) behoeft aanvulling. „Schiet hij [de jager] een dier half aan, dan heeft hij een probleem. (...) Het heeft het recht (...) te sterven in zijn wondbed.” Dat betekent niet dat de jager het dier laat creperen. Hij moet het na 3 uur wachttijd met een getrainde hond gaan zoeken en het uit zijn lijden verlossen.