‘Stress kost de BV Nederland in de eerste helft van 2014 al 800 miljoen euro’

Dat staat in Megatrends stress, een publicatie van ArboNed

illustratie mariten ter veen

De aanleiding

Werkstress zit in de taboesfeer en dat is niet oké, bedachten minister Asscher en de zijnen vorig jaar. Want stress zorgt voor verzuim en dat maakt werkgevers niet blij. Daarom wordt er campagne gevoerd om (werk)stress bespreekbaar te maken –hopelijk wordt het verzuim dan minder. Deze week is het ‘Check Je Werkstress Week’. Je kunt bijvoorbeeld tests doen op checkjewerkstress.nl.

De afgelopen tijd zagen we al allerlei interessante cijfers over stress voorbij komen. ‘Stress kost de BV Nederland in de eerste helft van 2014 al 800 miljoen euro’, lazen we in Megatrends stress, een boekje dat ArboNed vorige maand uitgaf. In juli van dit jaar dook dat bericht voor het eerst op in verschillende media. Hoe is dat bedrag tot stand gekomen?

Waar is het op gebaseerd?

ArboNed, een arbodienst die onder meer ziekteverzuim bijhoudt van bedrijven, heeft de eigen registratie geanalyseerd en daaruit geconcludeerd dat (verzuim door) stress de BV Nederland in de eerste helft van 2014 800 miljoen euro kostte.

De argumentatie van ArboNed gaat zo:

Het aantal verzuimdagen dat voor de eerste zes maanden van 2014 bij ArboNed staat geregistreerd als een aan ‘stress gerelateerde psychische aandoening’ is 476.528,9. Eén verzuimdag kost werkgevers 250 euro, zegt ArboNed.

250 x 476.528,9 = 119.132.225 euro

En hoe zit het met de ‘BV Nederland’? ArboNed rekent door. De dienst heeft 1,1 miljoen werknemers in het bestand. Er zijn in totaal bijna 7,4 miljoen werknemers in Nederland (CBS). Als je ervan uitgaat dat het aantal mensen dat bij ArboNed verzuimt wegens ‘stress-gerelateerde psychische aandoeningen’ representatief is voor heel Nederland en je rekent hun bedrag door naar de álle werknemers, kom je op 801.697.341 euro.

En, klopt het?

Bij ons komen wel wat vragen op.

1. Is een werknemer die verzuimt als gevolg van stress hetzelfde als een werknemer die verzuimt door een aan ‘stress gerelateerde psychische aandoening’?

Niet per se. Het woord stress wordt meestal gebruikt om aan te geven dat iemand het gevoel heeft dat hij meer moet doen dan hij aankan. Chronische stress kan leiden tot overspannenheid of een burn-out (aan stress gerelateerde psychische aandoeningen), maar ook tot bijvoorbeeld griep omdat door stress de weerstand kan dalen. Linda van den Bergh van ArboNed: „Zulk verzuim telt ArboNed niet mee omdat stress als oorzaak dan niet zuiver vastgesteld kan worden.”

2. Zijn de cijfers van ArboNed representatief voor heel Nederland?

Dat weten we niet. ArboNed zegt zelf van wel omdat ze voor ‘veel verschillende’ branches werken’. Van de 7,4 Nederlandse werknemers staan er 1,1 miljoen bij ArboNed geregistreerd. Het is bekend dat in sommige beroepsgroepen meer stress voorkomt (zoals in het onderwijs) dan in andere. Het kan dus zo zijn dat andere arbodiensten een hoger of een lager aantal verzuimende werknemers hebben. Niet iedere arbodienst kijkt naar stress als oorzaak van verzuim of maakt deze cijfers openbaar.

3. Kost een verzuimende werkgever 250 euro per dag?

ArboNed baseert zich op een al wat oudere schatting van TNO. De laatste schatting komt uit 2010 en valt (door veranderingen in de regelgeving) lager uit: 230 euro.

Dat bedrag is tot stand gekomen door het gemiddelde brutoloon (in 2010 circa €39.000) van alle Nederlandse werknemers te delen door het gemiddelde aantal werkdagen (215). Er is ook rekening gehouden met extra kosten zoals vervanging, reïntegratie en begeleiding. Seth van den Bossche van TNO: „De verzuimkosten verschillen uiteraard per organisatie. We hebben een schatting gedaan op basis van gemiddelden. Rekenen met een vast bedrag per verzuimdag leidt dus altijd tot vertekeningen.”

Er zijn meer onderzoeken naar de kosten van door stress afgehaakte werknemers. Uit een enquête van TNO bleek vorige week dat er in 2012 zo’n 2,2 miljard euro euro werd uitgegeven aan mensen die verzuimden door werkstress (‘psychosociale arbeidsbelasting’ heet dat bij TNO). Werkstress kan volgens TNO veroorzaakt worden door werkdruk, agressie, pesten of intimidatie op de werkvloer. Dit getal kun je dus niet vergelijken met de 800 miljoen (voor een half jaar) van ArboNed.

Conclusie

ArboNed heeft een schatting gemaakt op basis van eigen gegevens, maar het is onduidelijk of die gegevens representatief zijn voor heel Nederland.

We beoordelen de stelling daarom als niet te checken.