Ook Roemenië dreigt eenpartijstaat te worden

Sociaal-democratische partij van huidige premier Ponta, die waarschijnlijk president wordt, krijgt vermoedelijk alle macht in handen.

Xxx

De overwinning van de Roemeense premier Victor Ponta (42) gisteren in de eerste ronde van de presidentsverkiezingen baart zijn talrijke critici zorgen: zal hij net als die andere Viktor, de Hongaarse premier Orbán, de staat naar zijn hand zetten?

Ponta, die veertig procent van de stemmen won, strijdt 16 november tegen Klaus Iohannis (55) van de centrum-rechtse Christelijk-Liberale Alliantie (ACL), die dertig procent behaalde. Als Ponta de tweede ronde wint, heeft zijn sociaal-democratische partij (PSD) zowel de regering als het presidentschap in handen in het Oost-Europese land met 20 miljoen inwoners.

„Roemenië is niet klaar om door één partij gecontroleerd te worden”, zegt Cristian Ghinea van het Centrum voor Europees Beleid, een pro-Europese denktank in Boekarest. Als Ponta president wordt, mag hij aanklagers en de chef van het belangrijke anti-corruptiebureau benoemen. Dat is problematisch, zegt Ghinea, gezien de reputatie van zijn partij.

In de aanloop naar de verkiezingen werden sleutelfiguren binnen de PSD-top aangeklaagd voor grondzwendel en machtsmisbruik. Eind 2013 poogde de regering parlementsleden immuun te maken voor zulke vervolging. Terwijl in voorgaande jaren vooruitgang was geboekt in de strijd tegen corruptie, met arrestaties van prominente politici zoals de voormalige PSD-premier Adrian Nastase.

In 2012 sprak de Europese Commissie, die de juridische hervormingen in het land onder toezicht heeft geplaatst, nog over „het ondermijnen van het grondwettelijke hof, het omverwerpen van gevestigde procedures en het wegnemen van cruciale checks and balances” door Ponta’s regering. Die had geprobeerd de invloed van het hooggerechtshof in te perken bij een afzettingsprocedure tegen de huidige president Traian Basescu. Die manoeuvre mislukte, maar Basescu deed wel zijn duit in het zakje tijdens de huidige campagne. Hij verklaarde dat zijn gedoodverfde opvolger in de jaren 90 geheim agent was – Ponta ontkende.

Ondanks alle kritiek wist de voormalige aanklager en amateur-rallypiloot Ponta veel kiezers te charmeren met populaire maatregelen. Zijn regering zorgde onder meer voor een terugdraaien van belastingverhogingen en bezuinigingen. Die waren nodig nadat Roemenië, een van de armste landen van de EU, in 2009 in een recessie belandde en IMF-hulp nodig had.

Tegenkandidaat Iohannis, een etnisch Duitser, stelt zichzelf voor als een efficiënt beleidsman die zorgde voor herstel van de economie in de provinciestad Sibiu en als iemand die het imago van Roemenië in het buitenland verbetert. Hij kwam tijdens de campagne onder vuur te liggen als bezitter van zes huizen. Zijn lutheraanse achtergrond is een ander thema van controverse tussen hem en Ponta. Die laatste benadrukt zijn lidmaatschap van de Roemeens-orthodoxe kerk, de grootste religie in Roemenië, en verklaart „een trotse Roemeen te zijn”.