Arabische slavendrijvers

In de decennia dat ik Afrika volg, is Koert Lindijer een constante. Zijn reportages voegen altijd iets toe, zij het niet met diepgaande analyses, grote verbanden, verklaringen of oplossingen. Lindijer vertelt verhalen en is erbij – al sinds hij in 1980 de Zuid-Soedanese stad Juba bezocht. Op zijn sterkst is hij in zijn beschrijvingen van gewone mensen en de dingen die hij met hen beleeft. Hoe hij samen met hen kletst, drinkt, reist, in het veld zit te poepen, hoe hij uren, dagen of weken moet wachten, want de tijd verstrijkt langzaam in Afrika. In de bush is hij in zijn element, bij mensen die zich staande houden in uitzichtloze oorlogen.

De vloek van de Nijl staat vol met zulke verhalen.

Zo laat Lindijer zien dat de Arabieren uit het droge woestijngebied van Noord-Soedan al eeuwenlang de dampige moerassen van Zuid-Soedan afstropen op zoek naar zwarte slaven.

Lindijers boek leest als een trein en gaandeweg werd ik steeds nieuwsgieriger naar het einde. Zelf kan ik nog altijd niet helemaal bevatten dat de jonge Zuid-Soedanese staat in 2013 wederom uiteengereten werd door onvoorstelbaar onderling geweld van de twee belangrijkste facties van de SPLA-regering, aangevoerd door president Salva Kiir en zijn voormalige vicepresident Riek Machar. In zijn epiloog gaat Lindijer daar met wel heel grote stappen doorheen en geeft hij een summier overzicht van een zinloze strijd tussen stammen, clans en criminele bendes. Hij blijft hier aan de oppervlakte, omdat hij er niet bij was en er dus niet over kon schrijven. Daardoor stelt het boek uiteindelijk toch een beetje teleur, want juist van iemand met zo veel opgebouwde kennis van Zuid-Soedan, verwacht je op zijn minst een poging om het ongrijpbare te duiden.

Lindijer eindigt dit relaas van een uitzichtloze oorlog pessimistisch, waarin steeds weer nieuw wreed en zinloos geweld de haat voedt onder nieuwe generaties en daarmee de basis legt voor conflicten in de toekomst.

Maar nergens wordt hij echt cynisch. Lindijer blijft de individuen beschrijven die ondanks alles doorgaan, op zoek naar een schoollokaal of een glimp van een betere toekomst. Dat zijn de verhalen die beklijven. En daarin toont Lindijer wat hij vooral is: een heel goede verhalenverteller.