VN-klimaatpanel: maak haast met tegengaan klimaatverandering

Een klimaatdisplay bij het KNMI, waarop klimaatonderzoekers informatie van klimaatmodellen kunnen analyseren. Foto ANP/Capital Photos/Lex van Lieshout

De opwarming van de aarde kan nog steeds beperkt worden tot 2 graden Celsius. Maar volgens het IPCC, het wetenschappelijk klimaatpanel van de Verenigde Naties, is dan wel haast geboden.

In een nieuw rapport dat de kennis uit voorgaande studies verbindt tot één visie, herhaalt het IPCC de boodschap die de wetenschappers nu al zeker tien jaar met steeds grotere stelligheid vertellen: de aarde warmt op en de mens is daarvoor medeverantwoordelijk.

Steeds warmer

De laatste dertig jaar is elk decennium warmer geweest dan het voorgaande, schrijft het IPCC in zijn zogeheten syntheserapport, dat vandaag in Kopenhagen is gepubliceerd. En elk van die decennia was warmer dan willekeurig welk decennium sinds rond 1850 de industriële revolutie begon.

Vrijwel zonder aarzeling constateert het IPCC dat de atmosfeer en de oceanen opwarmen, dat de hoeveelheid sneeuw en ijs afneemt en de dat de zeespiegel stijgt. Ook komen steeds vaker extreme weersgebeurtenissen voor, zoals lange periodes van droogte, zware neerslag, grote stormvloeden en hittegolven. Als we zo doorgaan zullen de gevolgen ‘ernstig, wijdverspreid, en onomkeerbaar’ zijn.

Rapport geboren uit compromis

Het rapport kwam tot stand na een week van moeizame discussies en harde onderhandelingen tussen de auteurs van een voorlopige versie van het rapport en delegaties uit meer dan honderd landen van de Verenigde Naties. Het is daarmee een compromis tussen partijen die vinden dat klimaatverandering een ernstige bedreiging vormt en groepen die geen reden zien voor grote zorg.

Volgens critici van het IPCC diskwalificeert het klimaatpanel zich met dat debat als wetenschappelijke organisatie. Hoe kun je nou onderhandelen over wetenschappelijke feiten? Voorstanders wijzen erop dat het debat niet de feiten ter discussie stelt, maar hooguit de toonzetting en dat de wetenschap uiteindelijk het laatste woord heeft.

Geen plan B

Het voordeel van de werkwijze van het IPCC is dat het panel de goedkeuring heeft van alle betrokken landen. Daardoor kunnen ze een belangrijke rol spelen in de internationale klimaatonderhandelingen. Van dit nieuwste rapport wordt veel verwacht in Parijs, waar eind volgend jaar een nieuw klimaatakkoord moet worden gesloten.

“De wetenschap heeft gesproken”, zei VN-chef Ban Ki-moon bij de presentatie van het nieuwe rapport in Kopenhagen. “En de boodschap is ondubbelzinnig.” Ban was naar Kopenhagen gekomen om het belang van het rapport te onderstrepen. Eerder noemde hij klimaatverandering de grootste bedreiging van de mensheid.

Ook Rachendra Pachauri, de Indiase voorzitter van het IPCC die binnenkort aftreedt, benadrukte de noodzaak om de opwarming van de aarde serieus te nemen. “Er is geen plan B”, aldus Pachauri.

“Want we hebben geen planeet B.”

Lees morgen in nrc.next en NRC Handelsblad het interview met Leo Meyer, de projectleider bij de totstandkoming van het IPCC-rapport.