Nederland herdenkt cineast Theo van Gogh

Het beeld "De Schreeuw" van Jeroen Henneman in het Amsterdamse Oosterpark. Het beeld werd geplaatst ter nagedachtenis aan Theo van Gogh. Foto ANP / Remko de Waal

Het is vandaag precies tien jaar geleden dat cineast en columnist Theo van Gogh op de Linnaeusstraat in Amsterdam-Oost werd doodgeschoten door de radicale moslim Mohammed B. Door de moord laaide niet alleen het debat over moslimextremisten opnieuw op, ook leidde het tot een nationaal debat over de vrijheid van meningsuiting.

De dag staat in het teken van herdenken. In het Oosterpark organiseert de Willehalm Stichting een herdenking bij het aan Theo van Gogh gewijde monument De Schreeuw. Directeur Robert Jan Kelder van de de Amsterdamse Stichting Uitgeverij Willehalm Instituut houdt de lezing ‘Waarom Theo van Gogh geofferd werd’.

Theatershow

In de Amsterdamse Stadsschouwburg wordt Van Gogh op heel andere wijze herdacht. In een door jeugdvriend Roeland Hazendonk geschreven stuk keert Van Gogh terug als personage in zijn eigen theatershow. Toeschouwers worden door het leven van de cineast geloodst. Het maatschappelijk debat waaraan hij maar al te vaak deelnam krijgt uitgebreid aandacht.

In het Amsterdamse filmmuseum Eye wordt de cineast geëerd met zijn eigen speelfilms. Alle dertien films worden vertoond in de zalen, waarbij ook alle cast- en crewleden aanwezig zijn. Zo worden de films Blind Date, waarvoor Van Gogh de Gouden Kalf won, en Interview vertoond.

Televisie

Ook op nationale televisie wordt Van Gogh herdacht. Zo worden door de NPO twee programma’s uitgezonden met Van Gogh in de hoofdrol. RTL zendt de documentaire Een Prettig Gesprek Met Lieuwe Van Gogh uit. In de documentaire blikt de zoon van Van Gogh terug op zijn vader. De titel is een verwijzing naar het scherpe interviewprogramma dat Van Gogh maakte.

Politiek is de moord op Van Gogh ook nog altijd actueel. Het kabinet gelastte onlangs nog een nader onderzoek naar de moord. De commissie die toezicht houdt op de inlichtingendienst AIVD gaat het handelen van de dienst in de dagen na de moord op de cineast onderzoeken. Aanleiding is de recente uitspraak van hoofdofficier van justitie Frits van Straelen dat de moordenaar van Van Gogh niet alleen handelde. (Novum)

Dit schreef NRC Handelsblad in de dagen en jaren na de aanslag. (Alle artikelen hieronder zijn gratis toegankelijk voor abonnees.)

De voorpagina van NRC Handelsblad van 2 november 2004:

2 november 2004:

Filmmaker Theo van Gogh vermoord
‘Doe het niet, doe het niet’, riep hij nog
Reacties na fatale aanslag op Van Gogh
In memoriam: Theo van Gogh (1957-2004): Dwangmatig provocateur

3 november 2004:

Dader gearresteerd na vuurgevecht met politie
Cohen wil opheldering over AIVD
Persstemmen uit binnen- en buitenland

4 november 2004:

Nu negen man vast om moord
Moslimradicaal na familieproblemen
Opinie: Kanttekeningen bij de vrije meningsuiting

5 november 2004:

Imams preken over moord op Van Gogh
11 november 2004:

Dreiging Van Gogh al sinds 1997

8 januari 2005:

Mohammed B. was de rust zelve

12 juli 2005:

OM eist levenslang tegen Mohammed B.

13 juli 2005:

Uit het requisitoir: ‘Nederland heeft zijn onschuld verloren’

26 juli 2005:

Mohammed B. krijgt levenslang
Rechter: slechts één straf is passend en geboden
Commentaar: Een verdiend levenslang

Lees in NRC Weekend: De stad na de moord: wij tegen zij